ਹਰਿਆਣਾ ‘ਚ ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਗਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, CM ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਉਦਘਾਟਨ
Haryana Digital Census; ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਜਨਗਣਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਗਣਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸੈਣੀ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ, ਡਿਜੀਟਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਰਾਹੀਂ, ਜਨਗਣਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੇਜ਼, ਵਧੇਰੇ ਸਟੀਕ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ, ਇਸ ਵਾਰ, ਜਨਗਣਨਾ ਗਣਨਾਕਾਰ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਅਤੇ ਟੈਬਲੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਔਨਲਾਈਨ ਡੇਟਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਨਗੇ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਟੈਬਲੇਟ ਡਿਵਾਈਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ, ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੈਣੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:
“ਜਨਗਣਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ‘ਵਿਕਸਤ ਹਰਿਆਣਾ, ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ’ ਲਈ ਸਾਡੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ: ‘ਸਾਡੀ ਜਨਗਣਨਾ, ਸਾਡਾ ਵਿਕਾਸ’।”
ਪੋਰਟਲ ‘ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ 15 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੈ-ਅੱਪਡੇਟ ਕਰੋ
ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਜਨਗਣਨਾ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਪੜਾਵਾਂ ਲਈ “ਸਵੈ-ਗਣਨਾ” (ਸਵੈ-ਗਿਣਤੀ) ਲਈ ਇੱਕ ਔਨਲਾਈਨ ਸਹੂਲਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਵੈ-ਗਣਨਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਵੈੱਬ ਪੋਰਟਲ ਰਾਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਘਰ-ਘਰ ਸਰਵੇਖਣ ਤੋਂ 15 ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਵੇਰਵੇ ਔਨਲਾਈਨ ਭਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੋਰਟਲ 16 ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਫਾਰਮ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਔਨਲਾਈਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਲਪਿਕ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਵੈ-ਗਣਨਾ ਵਿਕਲਪ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਡੇਟਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਗਿਣਤੀਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰਕਾਰੀ ਗਿਣਤੀਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਔਨਲਾਈਨ ਫਾਰਮ ਭਰੇ ਹਨ।
- ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਗਣਨਾ ਕੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ, ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੋਬਾਈਲ ਐਪਸ ਜਾਂ ਟੈਬਲੇਟਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਸਿੱਧੇ ਔਨਲਾਈਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਗਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਡੇਟਾ ਤੁਰੰਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ।
- ਜਨਗਣਨਾ ਕੌਣ ਕਰੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਸਰਕਾਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੁਕਤ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਗਿਣਤੀਕਾਰ ਘਰ-ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪਛਾਣ ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਗੇ।
- ਕੀ ਜਨਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਹਾਂ, ਜਨਗਣਨਾ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਲਈ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
- ਕੀ ਕੋਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇਗਾ?**
ਉੱਤਰ: ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਪਛਾਣ ਦੇ ਹੋਰ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ?
ਉੱਤਰ: ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਸਥਿਤੀ, ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ, ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। 6. ਕੀ ਕਿਰਾਏਦਾਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ?
ਉੱਤਰ: ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਉਸ ਖਾਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਰਾਏਦਾਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ।
- ਜੇਕਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਗਣਨਾਕਾਰ ਘਰ ‘ਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਾਵੇਗਾ ਜਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਪਰਕ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇਗਾ।
- ਕੀ ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਆਧਾਰ ਵੇਰਵੇ ਦੇਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਮੋਬਾਈਲ ਨੰਬਰ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸੰਪਰਕ ਅਤੇ ਤਸਦੀਕ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਰਜਿਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਸੁਧਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਕੀ ਜਨਗਣਨਾ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਸਰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਡਿਜੀਟਲ ਸਿਸਟਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੇਟਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਰਹੇਗਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
- ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇੰਟਰਨੈਟ ਜਾਂ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਡਿਜੀਟਲ ਡਿਵਾਈਸਾਂ ਡੇਟਾ ਨੂੰ ਔਫਲਾਈਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਨੈੱਟਵਰਕ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਬਹਾਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਪਲੋਡ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਕੀ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਨਹੀਂ; ਗਣਨਾਕਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਰਜ ਕਰਨ ਲਈ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਨਗੇ। ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸਹੀ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।
- ਕੀ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਨਹੀਂ, ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੈਂਬਰ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਲਈ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਘਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਜਾਂ ਨਵੇਂ ਨਿਵਾਸ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
ਉੱਤਰ: ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਗਣਨਾਕਾਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਪਤਾ ਅਤੇ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤੇ ਵੇਰਵੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਪਡੇਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।
- ਡਿਜੀਟਲ ਜਨਗਣਨਾ ਤੋਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ?
ਉੱਤਰ: ਸਹੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਸਰਕਾਰ ਸਕੂਲਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਲਈ ਬਿਹਤਰ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਲਾਭ ਮਿਲੇਗਾ।
