ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਧਮਾਕਾ: ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਵੇਦਾਂਤਾ, 21 ਮੌਤਾਂ ਨਾਲ ਮਾਮਲਾ ਗੰਭੀਰ
Vedanta Power Plant Blast: ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਕਤੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਭਿਆਨਕ ਧਮਾਕੇ ਨੇ ਹੁਣ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਲਾਂਟ Vedanta Group ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨ Anil Agarwal ਹਨ। ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ 21 ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਦਕਿ 14 ਹੋਰ ਅਜੇ ਵੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇਲਾਜ ਅਧੀਨ ਹਨ।
ਤਾਜ਼ਾ ਤਕਨੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਸਿਰਫ ਦੁਰਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਮੁੱਖ ਬਾਇਲਰ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਾਇਲਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬਾਲਣ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਦਬਾਅ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਧਮਾਕਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਫੋਰੈਂਸਿਕ ਸਾਇੰਸ ਲੈਬ (FSL) ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।ਦਬਾਅ ਇੰਨਾ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਕਿ ਬਾਇਲਰ ਦਾ ਹੇਠਲਾ ਪਾਈਪ ਆਪਣੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਖਿਸਕ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਢਾਂਚਾਗਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ।
ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਏਅਰ (PA) ਪੱਖਾ – ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਹਵਾ-ਈਂਧਨ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹੈ – ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਈ ਵਾਰ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੰਟਰੋਲ ਰੂਮ ਲੌਗਬੁੱਕ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10:30 ਵਜੇ ਇਸ ਪੱਖੇ ਦੀ ਖਰਾਬੀ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਕੰਟਰੋਲ ਸਿਸਟਮ “ਰੈੱਡ ਅਲਰਟ” ਜਾਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ।
ਦੁਪਹਿਰ 1:03 ਵਜੇ ਤੋਂ ਦੁਪਹਿਰ 2:09 ਵਜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਬਾਇਲਰ-1 ‘ਤੇ ਲੋਡ 350 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 590 ਮੈਗਾਵਾਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ – ਜੋ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਘੰਟੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸਥਿਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਡ ਵਧਾਉਣ ਨਾਲ ਭੱਠੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਬਾਅ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ PA ਪੱਖੇ ਵਿੱਚ ਖਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਅਣ-ਜਲਣ ਵਾਲਾ ਬਾਲਣ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਦੁਪਹਿਰ 2:33 ਵਜੇ, ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਰਾਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਭੱਠੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਧਮਾਕੇ ਨਾਲ ਹੇਠਲੀ ਰਿੰਗ ਹੈਡਰ ਪਾਈਪ ਫਟ ਗਈ, ਜਿਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਲੀਕ, ਢਾਂਚਾਗਤ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਮੌਤ ਦਾ ਜਾਲ ਬਣ ਗਿਆ। ਤਕਨੀਕੀ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਹੁਣ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਈਪ ਫਟਣਾ ਮੂਲ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਬਲਨ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ।
ਕੰਪਨੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ
ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵੇਦਾਂਤਾ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਸਹਿਯੋਗੀ, NGSL, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਢਿੱਲ ਕਾਰਨ ਬਾਇਲਰ ਦੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਹਾਦਸਾ ਹੋਇਆ। ਇਹਨਾਂ ਖੋਜਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਪੁਲਿਸ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਪ੍ਰਫੁੱਲ ਠਾਕੁਰ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਹੇਠ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦਾਭਰਾ ਪੁਲਿਸ ਸਟੇਸ਼ਨ ਵਿਖੇ ਕੇਸ ਨੰਬਰ 119/2026 ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੇਦਾਂਤਾ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਅਨਿਲ ਅਗਰਵਾਲ, ਕੰਪਨੀ ਮੈਨੇਜਰ ਦੇਵੇਂਦਰ ਪਟੇਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਨਿਆਏ ਸੰਹਿਤਾ ਦੀ ਧਾਰਾ 106(1), 289, ਅਤੇ 3(5) ਦੇ ਤਹਿਤ ਮਾਮਲਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਨਜ਼ਰੇ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਕੇਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
