ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਯਮੁਨਾ ਦਾ 10.4% ਪਾਣੀ ਦੇਵੇਗਾ, 32 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਦੋਨਾਂ ਰਾਜਾਂ ਵਿਚ ਸਹਿਮਤੀ ਬਣੀ, 265 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀਆਂ 3 ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ
Haryana News: ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚਕਾਰ 1994 ਦਾ ਜਲ ਸਮਝੌਤਾ ਹੁਣ ਲਾਗੂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਥਨੀ ਕੁੰਡ ਬੈਰਾਜ ਤੋਂ ਹਸਿਆਵਾਸ ਤੱਕ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਲਈ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਡੀਪੀਆਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੁਣ ਸਾਫ਼ ਹੈ।
ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ 32 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਮਹੀਨੇ, ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਸੀਆਰ ਪਾਟਿਲ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਭਜਨ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਨਾਇਬ ਸੈਣੀ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਈਪਲਾਈਨ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ।
265 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਵਿਛਾਈ ਜਾਵੇਗੀ
ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਹਥਨੀ ਕੁੰਡ ਬੈਰਾਜ ਤੋਂ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹਸਿਆਵਾਸ ਤੱਕ 265 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀਆਂ ਤਿੰਨ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਵਿਛਾਈਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਚੁਰੂ, ਸੀਕਰ ਅਤੇ ਝੁੰਝੁਨੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ 577 ਮਿਲੀਅਨ ਘਣ ਮੀਟਰ ਪਾਣੀ ਮਿਲੇਗਾ।
ਯਮੁਨਾਨਗਰ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਜਲ ਸਰੋਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਆਰ.ਐਸ. ਮਿੱਤਲ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਜਸਥਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨਹਿਰ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ 2017 ਵਿੱਚ ਸੀਡਬਲਯੂਸੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਸੌਂਪੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੇ 2019 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜਿਆ। ਫਰਵਰੀ 2021 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਧਿਆ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਨਹਿਰ ਜਾਂ ਓਖਲਾ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣ ਲਈ ਮਾਵੀ (ਪਾਣੀਪਤ) ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਬੈਰਾਜ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਇਸ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਇਸ ਡਰ ਤੋਂ ਕਿ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇਗੀ। ਫਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ, ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਹੁਣ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਲਈ ਲਿਖਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ 10.4% ਪਾਣੀ ਮਿਲੇਗਾ
ਰਾਜਸਥਾਨ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਹਰਿਆਣਾ, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਕਾਰ 12 ਮਈ, 1994 ਨੂੰ ਹੋਏ ਯਮੁਨਾ ਜਲ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਹਾਥਿਨੀਕੁੰਡ ਹੈੱਡ ਤੋਂ 1917 ਕਿਊਸਿਕ ਪਾਣੀ ਰਾਜਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅਲਾਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਕੁੱਲ ਪਾਣੀ ਦਾ 40.6 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿਚਕਾਰ, 35.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚਕਾਰ, 10.4 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿਚਕਾਰ, 6.3 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਕਾਰ ਅਤੇ 1.7 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿਚਕਾਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ।
ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਨਵਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ
ਫਰਵਰੀ 2024 ਵਿੱਚ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰਿਆਣਾ ਅਤੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਹਰਿਆਣਾ ਨੇ ਹੁਣ ਪਾਈਪਲਾਈਨ ਲਈ ਲਿਖਤੀ ਸਹਿਮਤੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। 1994 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੌਨਸੂਨ ਸੀਜ਼ਨ (ਜੁਲਾਈ-ਅਕਤੂਬਰ) ਦੌਰਾਨ ਰਾਜਸਥਾਨ ਦੇ ਚੁਰੂ, ਸੀਕਰ ਅਤੇ ਝੁੰਝੁਨੂ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।
