ਚਰਚਿਤ ‘ਵਕਫ਼’ ਆਖ਼ਿਰ ਕੀ ਹੈ ? ਜਾਣੋ ਹੋਰਨਾਂ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਕੀ ਨੇ ਨਿਯਮ

Waqf Amendment Bill:ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਕਫ਼ ਸੋਧ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜ਼ੋਰਾਂ-ਸ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਜ ਇਹ ਬਿੱਲ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੰਗਾਮਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਬਿੱਲ ਬਾਰੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਰਕਾਰ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿੱਲ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਬਹਿਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਕੀ ਨਿਯਮ ਹਨ।

ਕੀ ਹੈ ?

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਕਫ਼ ਕੀ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ ਵਕਫ਼ ਇੱਕ ਇਸਲਾਮੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਸਕ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਲਾਮ ਵਿੱਚ ਵਕਫ਼ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੋਈ ਵੀ ਦਾਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤ ਸਕਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਖਰੀਦਿਆ ਜਾਂ ਵੇਚਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਵਕਫ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ?

ਹੁਣ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਵਕਫ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜ ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੇਅਰਮੈਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੈਂਬਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਚੇਅਰਮੈਨ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ ਜੱਜ, ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਮੁਸਲਿਮ ਨੇਤਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਕਫ਼ ਐਕਟ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ 6 ਤੋਂ 13 ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤੱਕ, ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਕਫ਼ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਲੋਕ ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਧਾਇਕ ਜਾਂ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ, ਇਸਲਾਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਮੁਸਲਿਮ ਸਮਾਜ ਸੇਵਕ, ਮੁਸਲਿਮ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ, ਕਾਜ਼ੀ ਜਾਂ ਮੁਫਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਕੀ ਹਿੰਦੂ, ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹੀ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਬੋਰਡ ਹੈ? ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਸੰਗਠਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਦਾਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਇਹ ਦਾਨ ਆਪਣੀ ਆਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਜਾਇਦਾਦ ਕਿਸੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵੇਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਦਾਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਸ਼ਰਤ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਨੂੰ ਮੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਵੇਚਣ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

ਕੀ ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਕਫ਼ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਸਿਸਟਮ ਹੈ?

ਈਸਾਈ ਧਰਮ ਵਿੱਚ, ਦਾਨ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਹ ਚਰਚ ਦੇ ਨਾਮ ‘ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਗਰੀਬਾਂ ਜਾਂ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਚਰਚ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਸ਼ਰਤਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਰਚ ਕੋਲ ਰਹੇਗੀ, ਤਾਂ ਚਰਚ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਚ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਸ਼ਰਤ ‘ਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਰਚ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਚਰਚ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਨੂੰ ਦਸਵੰਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਸਮਾਜ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਕਰਨਾ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਜਾਇਦਾਦ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਦੀ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।