‘ਸੁੰਦਰ ਮੁੰਦਰੀਏ…ਹੋ…’ ਗੀਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲੋਹੜੀ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਕਿਉਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ? ਜਾਣੋ ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ
ਸੁਨਦਰ ਮੁਨਦਰੀਏ …ਹੋ
ਤੇਰਾ ਕੋਨ ਵਿਚਾਰਾ …ਹੋ
ਦੁਲਾ ਭਠੀ ਵਾਲਾ … ਹੋ
ਦੁਲੇ ਨੇ ਧੀ ਵਿਹਾਇ …ਹੌ
The story of Dulla Bhatti: ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਅਕਬਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਨਾਇਕ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਰੀਬਾਂ ਦੇ ਮਸੀਹਾ ਅਤੇ “ਰੋਬਿਨਹੁੱਡ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਲੁੱਟ ਕੇ ਗਰੀਬਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਮੁੰਦਰੀ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਮੁਗਲ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ।
ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ (ਅਕਬਰ ਦਾ ਸਮਾਂ) ਮੁਗਲ ਸਮਰਾਟ ਅਕਬਰ (ਲਗਭਗ 16ਵੀਂ ਸਦੀ) ਦੇ ਰਾਜ ਦੌਰਾਨ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
- ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀਃ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਗਰੀਬ ਲੜਕੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਖਰੀਦ ਕੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਵੀ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਸਨ।
- ਡੂਲਾ ਭੱਠੀ ਦਾ ਉਭਾਰਃ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਨੇ ਇਸ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਮੀਰਾਂ ਅਤੇ ਜਾਗੀਰਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਦੌਲਤ ਲੁੱਟਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੜਕੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੁਲਾਮੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਸੀ।
- ਸੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਮੁੰਦਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀਃ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁੰਦਰੀ ਅਤੇ ਮੁੰਦਰੀ ਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਿਸਾਨ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬੇਟੀਆਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਹੀ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਦ ਕੰਨਿਆਦਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਗੁਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੰਡ ਦਿੱਤੀ।
- ਬਗਾਵਤ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤਃ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਇੰਨਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਅਕਬਰ ਦੀ ਫੌਜ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਨਹੀਂ ਸਕੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 1599 ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਅਕਬਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬਗਾਵਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਨਾਇਕ ਬਣ ਗਿਆ।
- ਲੋਹੜੀ ਅਤੇ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀਃ ਲੋਹੜੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ, ਦਿਆਲਤਾ ਅਤੇ ਬਲੀਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋਕ ਅੱਗ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ “ਸੁੰਦਰ ਮੁੰਡਾਰੀਏ” ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
