1971 ਦੀ ਜੰਗ ਦਾ ਬਹਾਦਰ ਸਿਪਾਹੀ, ਜੋ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਫਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ… ਜਾਣੋ ਕੌਣ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਡੀਕੇ ਪਾਰੁਲਕਰ
Wing Commander DK Parulkar: 15 ਅਗਸਤ, 2025 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਆਪਣਾ 79ਵਾਂ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿਵਸ ਮਨਾਏਗਾ। ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਲੋਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾਉਣਗੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ (IAF) ਦੇ ਉਸ ਬਹਾਦਰ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ, ਜਿਸਨੇ 1965 ਅਤੇ 1971 ਦੀਆਂ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਔਖਾ ਸਮਾਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1971 ਵਿੱਚ 8 ਮਹੀਨੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਦੋ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਭੱਜ ਨਿਕਲਿਆ।
ਅਸੀਂ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਦਿਲੀਪ ਕਮਲਾਕਰ ਪਾਰੁਲਕਰ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਦੋ ਵਾਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆਏ।
1965 ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ
1965 ਵਿੱਚ, 1963 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਕਮਿਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਪਾਰੁਲਕਰ ਨੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪਾਰੁਲਕਰ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਲਾਇੰਗ ਅਫਸਰ ਸਨ। ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਹਲਵਾਰਾ ਏਅਰ ਬੇਸ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੀ। ਸਤੰਬਰ 1965 ਵਿੱਚ, ਪਾਰੂਲਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤਿੰਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਰਗੋਧਾ ਏਅਰ ਬੇਸ ਤੱਕ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਾਪਸੀ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਰੂਲਕਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਗੋਲੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਟੈਂਕਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਐਂਟੀ-ਏਅਰਕ੍ਰਾਫਟ ਤੋਪਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਪਾਰੂਲ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਗਈ, ਉਸਦੇ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਾਕਪਿਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ। ਪਰ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਹਾਰੇ, ਪਾਰੂਲਕਰ ਨੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੈਂਡਿੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜੋ ਘਾਤਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ, ਉਸਨੂੰ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਮੈਡਲ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
1971 ਦੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਪਾਰੁਲਕਰ ਨੇ 1971 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ। ਪਾਰੁਲਕਰ 10 ਦਸੰਬਰ 1971 ਨੂੰ ਸੁਖੋਈ-ਸਾਬਰ ਲੜਾਕੂ ਜਹਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਟੈਂਕਾਂ ‘ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ, ਪਰ ਜਵਾਬੀ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਾਰੁਲਕਰ ਦਾ ਜਹਾਜ਼ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਜੈੱਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਬਣਾ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫੌਜ ਦੇ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 25 ਦਸੰਬਰ 1971 ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਪਾਰੁਲਕਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਐਮ.ਐਸ. ਗਰੇਵਾਲ ਅਤੇ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਹਰੀਸ਼ ਸਿੰਘਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ। ਪਾਰੁਲਕਰ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ।
ਅੱਠ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੰਨ ਬਹਾਦਰ ਭਾਰਤੀ ਹਵਾਈ ਫੌਜ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਭੱਜ ਗਏ
ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਡੀ.ਕੇ. ਪਾਰੁਲਕਰ ਨੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਬਣਾਏ ਜਾਣ ਤੋਂ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, 12 ਅਗਸਤ, 1972 ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅੰਜਾਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਰਾਹੀਂ ਭੱਜ ਗਏ। ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸੁਰੰਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਜੇਲ੍ਹ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤਿੰਨੋਂ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਸਰਹੱਦ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮੀਲ ਦੀ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਇੱਕ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਤਹਿਸੀਲਦਾਰ ਦੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਦੌਰਾਨ ਇੱਕ ਗਲਤੀ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣਾ ਪਿਆ।
ਇਸ ਵਾਰ, ਰਾਵਲਪਿੰਡੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੈਸਲਾਬਾਦ ਦੀ ਲਾਇਲਪੁਰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ 600 ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀ ਕੈਦ ਸਨ। 24 ਨਵੰਬਰ, 1972 ਨੂੰ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜ਼ੁਲਫਿਕਾਰ ਅਲੀ ਭੁੱਟੋ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਭੁੱਟੋ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ, ਵਿੰਗ ਕਮਾਂਡਰ ਡੀ.ਕੇ. ਪਾਰੁਲਕਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਾਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅਟਾਰੀ-ਵਾਹਗਾ ਸਰਹੱਦ ਰਾਹੀਂ ਵਾਪਸ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
