ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ 26 ਨਵੰਬਰ: ਕਿਉਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਾਂ ਇਹ ਦਿਨ? ਜਾਣੋ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 10 ਰੋਚਕ ਤੱਥ

Indian Constitution Day: ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਿਵਸ, ਜਿਸਨੂੰ ਹੁਣ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਉਦਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਵਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ 26 ਜਨਵਰੀ, 1950 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਿਵਸ ਨੂੰ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਅਸਲ ਵਿੱਚ 26 ਨਵੰਬਰ, 1949 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘੜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਹਰ ਸਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲਾਂ, ਵਿਦਿਆਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕਾਨੂੰਨ ਦਿਵਸ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਹੁਣ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਨਾਮ ਹੇਠ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹਨ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦਿਵਸ 26 ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਭਾਰਤ ਦਾ ਸੰਵਿਧਾਨ 26 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

ਦਰਅਸਲ, 26 ਨਵੰਬਰ, 1949 ਨੂੰ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ 26 ਜਨਵਰੀ, 1950 ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਬਹੁਤ ਧੂਮਧਾਮ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।

ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਬਾਰੇ 10 ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਤੱਥ

1. 53 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲਾਈਵ ਦੇਖੀ ਕਾਰਵਾਈ

ਲਗਭਗ 3 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, 53,000 ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਾਰਤੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਵਿਜ਼ਟਰ ਗੈਲਰੀ ਵਿੱਚ ਬਹਿਸਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ।

2. ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਲਿਖਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ

ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ 395 ਲੇਖ, 22 ਭਾਗ ਅਤੇ 8 ਅਨੁਸੂਚੀਆਂ ਸਨ—ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਲਿਖਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਹੈ।

3. ਸੰਵਿਧਾਨ ਟਾਈਪ ਨਹੀਂ, ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ

ਸੰਵਿਧਾਨ ਹਿੰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੋਵਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਹੱਥ-ਲਿਖਾਈ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 90,000 ਸ਼ਬਦ ਹਨ।

4. ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮਹਨਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲੇਖਨ

ਸ਼ਾਂਤੀਨਿਕੇਤਨ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ, ਨੰਦਲਾਲ ਬੋਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪੰਨੇ ਨੂੰ ਕਲਾਤਮਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਕੇਰਿਆ।

5. ਅਸਲ ਕਾਪੀਆਂ ਖ਼ਾਸ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਚੈਂਬਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ

ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀਆਂ ਅਸਲੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਕਾਪੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ-ਭਰੇ ਡੱਬਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।

6. 24 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ

ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੇ 284 ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ 24 ਜਨਵਰੀ 1950 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ।

7. ਆਖਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੀ ਚੋਣ

ਇਸੇ ਦਿਨ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਆਖਰੀ ਬੈਠਕ ਦੌਰਾਨ ਡਾ. ਰਾਜੇਂਦਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ।

8. 15 ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ 15 ਮਹਿਲਾ ਮੈਂਬਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੋਜਨੀ ਨਾਇਡੂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕੌਰ, ਸੁਚੇਤਾ ਕ੍ਰਿਪਲਾਨੀ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਸਮਾਨ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਮਿਲੀ।

9. ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ

ਭਾਰਤ ਦਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਝੰਡਾ 22 ਜੁਲਾਈ 1947 ਨੂੰ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ।

10. 2 ਸਾਲ, 11 ਮਹੀਨੇ, 18 ਦਿਨ ਦੀ ਮਹਨਤ

ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 2 ਸਾਲ 11 ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ 18 ਦਿਨ ਲੱਗੇ। ਆਖਿਰਕਾਰ ਇਹ 26 ਨਵੰਬਰ 1949 ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।