ਕੇਵਲ 1 ਹਫ਼ਤੇ ਲਈ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡਿਆ ਛੱਡਣ ਨਾਲ 24 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ, ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਣ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ ਹੈਰਾਨ
Social media detox; ਅੱਜ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਾਡੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠਣ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੱਕ, ਅਸੀਂ ਅਕਸਰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਰੀਲਾਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਕਦੇ ਪੋਸਟਾਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੇ ਸਕ੍ਰੌਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਜਿੰਨਾ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸਾਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਜਾਮਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਓਪਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹਾਲੀਆ ਖੋਜ ਇਹਨਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਨੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਪਰੈਸ਼ਨ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ 24 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ 16.1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਇਨਸੌਮਨੀਆ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਗਭਗ 14.5 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੀ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥੱਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ 7-ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਡੀਟੌਕਸ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। ਤਾਂ ਆਓ ਇੱਕ ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ 7-ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਡੀਟੌਕਸ ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰੀਏ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਕ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
7-ਦਿਨਾਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਡੀਟੌਕਸ ਯੋਜਨਾ
- ਦਿਨ 1 – ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਟੀਚਾ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੋ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਬ੍ਰੇਕ ਕਿਉਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ। ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕੱਢੋ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ‘ਤੇ ਲਿਖੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਡੀਟੌਕਸ ਰਾਹੀਂ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਧਿਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ, ਬਿਹਤਰ ਨੀਂਦ, ਘੱਟ ਤਣਾਅ, ਆਦਿ। ਆਪਣੇ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣਾ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਡੀਟੌਕਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
- ਦਿਨ 2 – ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦਿਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਐਪਾਂ ਲਈ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਬੰਦ ਕਰੋ। ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕ੍ਰੀਨ ਤੋਂ ਐਪਸ ਨੂੰ ਹਟਾਓ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਲਡਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
- ਦਿਨ 3 – ਸਿਹਤਮੰਦ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਕ੍ਰੌਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸੀ, ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਆਦਤਾਂ ਅਪਣਾਓ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਕੁਝ ਕਸਰਤ ਕਰਨਾ, ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਸ਼ੌਕ ਲਈ ਸਮਾਂ ਲਗਾਉਣਾ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਸਕ੍ਰੌਲਿੰਗ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵੱਲ ਬਦਲ ਜਾਵੇਗਾ।
- ਦਿਨ 4 – ਆਪਣੀ ਔਫਲਾਈਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲ ਜੁੜੋ। ਇਸ ਦਿਨ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਸਕੇ ਸਕ੍ਰੀਨਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਸੈਰ ਲਈ ਜਾਓ, ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠੋ, ਆਪਣੇ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖਾਓ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ। ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਓਵਰਲੋਡ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂਡ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
- ਦਿਨ 5 – ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬੈਠੋ, ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਓ, ਅਤੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਨੋਟ ਲਿਖੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ, ਕੀ ਆਸਾਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਇਹ ਜਰਨਲਿੰਗ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।
- ਦਿਨ 6 – ਆਪਣੇ ਅਜ਼ੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਘੱਟ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਅਸਲ-ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਬੰਧਾਂ ਲਈ ਸਮਾਂ ਖਾਲੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਦਿਨ ਦੋਸਤਾਂ, ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੋ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਓ। ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਦਿਨ 7 – ਪੂਰੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰੋ। ਹੁਣ, ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ ਕਿ ਇਸ 7-ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਡੀਟੌਕਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂਡ ਹਲਕਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ, ਕੀ ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਇਆ, ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਮਿਲਿਆ? ਇਸ ਸਮੀਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ, ਫੈਸਲਾ ਕਰੋ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਆਦਤਾਂ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਧੇਰੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
