2000 Notes: ਦੇਖੋ! ਕਿੱਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਅਲਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ 2000 ਦਾ ਨੋਟ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਪਿਆ? RBI ਨੇ ਕਿਹਾ….
2000 Notes: 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੋਟ ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ ਇਸਨੂੰ ਪ੍ਰਚਲਨ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹੁਣ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰ, ਦੁਕਾਨ ਜਾਂ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਪਏ ਹਨ, ਤਾਂ RBI ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਨੇ ਮਈ 2023 ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਉੱਚ-ਮੁੱਲ ਵਾਲੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਲਗਭਗ 6,000 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਰੰਸੀ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਹੈ।
RBI ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟ ਹਟਾ ਰਿਹਾ ਹੈ
RBI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਅਜੇ ਵੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਟੈਂਡਰ ਹਨ, ਭਾਵ ਇਹ ਭੁਗਤਾਨ ਲਈ ਵੈਧ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਚੂਨ ਦੁਕਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 31 ਅਕਤੂਬਰ, 2025 ਤੱਕ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 98.37% ਹੁਣ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਇਹ ਕਢਵਾਉਣਾ ਆਰਬੀਆਈ ਦੀ “ਸਾਫ਼ ਨੋਟ ਨੀਤੀ” ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਸਟਮ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਅਤੇ ਘੱਟ ਵਰਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨੋਟਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣਾ ਹੈ। 2018-19 ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ।
ਮੈਂ ਨੋਟ ਕਿੱਥੇ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਵਪਾਰਕ ਬੈਂਕ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਜਾਂ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ 7 ਅਕਤੂਬਰ, 2023 ਨੂੰ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਐਕਸਚੇਂਜ ਸਹੂਲਤ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ 19 ਆਰਬੀਆਈ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਡਾਕਘਰ ਤੋਂ ₹2,000 ਦੇ ਨੋਟ ਆਪਣੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਰਬੀਆਈ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਫਤਰ ਨੂੰ ਭੇਜ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ 19 ਦਫਤਰ ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ, ਬੰਗਲੁਰੂ, ਹੈਦਰਾਬਾਦ, ਜੈਪੁਰ, ਕਾਨਪੁਰ, ਕੋਲਕਾਤਾ, ਲਖਨਊ, ਮੁੰਬਈ, ਪਟਨਾ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਚੇਨਈ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਲਖਨਊ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਦਫਤਰ ਹਨ।
ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਦਸਤਾਵੇਜ਼
ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਮੁੱਖ ਜਨਰਲ ਮੈਨੇਜਰ (ਸੀਜੀਐਮ) ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕੂਲਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਲਿਆਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਰਕਮ ਸਹੀ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਲਖਨਊ ਵਿੱਚ ਆਰਬੀਆਈ ਦੇ ਖੇਤਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਨੋਟਾਂ ਅਤੇ ਆਈਡੀ ਸਬੂਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।
ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ
ਲੋਕ ਅਜੇ ਵੀ 2000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਬਾਰੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਰੀ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਨੋਟ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਨੋਟ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰੀ ਦਫਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਐਕਸਚੇਂਜ ਕਾਊਂਟਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ।
ਇਹ ਨੋਟ ਨਵੰਬਰ 2016 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਐਕਟ, 1934 ਦੀ ਧਾਰਾ 24(1) ਦੇ ਤਹਿਤ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। 2018-19 ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਪਾਈ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਨੋਟਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ, ਜਦੋਂ ਪੁਰਾਣੇ 500 ਅਤੇ 1000 ਰੁਪਏ ਦੇ ਨੋਟ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਏ ਗਏ ਸਨ।
