ਗਲਤ UPI ID ‘ਤੇ ਭੇਜੇ ਗਏ ਪੈਸੇ ਕਿਵੇਂ ਆਉਣਗੇ ਵਾਪਸ? ਜਾਣੋ ਬੈਂਕ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਰਿਕਵਰ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਤਰੀਕਾ
ਅੱਜ-ਕੱਲ੍ਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਭੇਜਣੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਖਰੀਦਣਾ ਹੋਵੇ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਯੂਪੀਆਈ (UPI) ਰਾਹੀਂ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਸਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਯੂਪੀਆਈ ਰਾਹੀਂ ਪੇਮੈਂਟ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੂਕ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੇਮੈਂਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨੋਟਿਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪੈਸੇ ਗਲਤ ਯੂਪੀਆਈ ਆਈਡੀ (UPI ID) ‘ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੱਥੇ ‘ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਆਉਣੀਆਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਰਕਮ ਛੋਟੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਡੀ, ਗਲਤ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਕਸਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਗੇ। ਪਰ ਕੀ ਵਾਕਈ ਅਜਿਹਾ ਹੈ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
UPI ਪੇਮੈਂਟ ਵਾਪਸ ਆਉਣੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਯੂਪੀਆਈ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੈਸਾ ਤੁਰੰਤ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸਕ੍ਰੀਨ ‘ਤੇ ‘ਸਫਲ’ (Success) ਲਿਖਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਪੈਸੇ ਤੁਹਾਡੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ‘ਕੂਲਿੰਗ ਪੀਰੀਅਡ’ ਜਾਂ ‘ਆਟੋ ਰਿਵਰਸਲ’ (ਪੈਸੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਪਸ ਆਉਣ) ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਕਲਪ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਪੈਸੇ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੈਂਕ ਕਿਸੇ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੱਢ ਸਕਦਾ। ਪੈਸੇ ਭੇਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੇਰਵਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਦੂਜਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗਲਤ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ?
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਗਲਤ ਯੂਪੀਆਈ ਆਈਡੀ ‘ਤੇ ਪੈਸੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸੇ ਐਪ (ਜਿਵੇਂ Google Pay, PhonePe, Paytm) ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦਰਜ ਕਰੋ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੇਮੈਂਟ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਹਰ ਟ੍ਰਾਂਜੈਕਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ‘Dispute’ ਜਾਂ ‘Wrong Transfer’ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਕਲਪ ਨੂੰ ਚੁਣਨ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਪਰ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਰਿਕਾਰਡ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੈਂਕ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ (Receiver) ਦੇ ਬੈਂਕ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਆਏ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜੇਕਰ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਪੈਸੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦੇਵੇ?
ਇਹ ਯੂਪੀਆਈ ਦੀ ਇੱਕ ਕੌੜੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਪੈਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਉਸਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੈਸੇ ਕੱਟਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਪੈਸੇ ਮਿਲਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗਾਰੰਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸਾਵਧਾਨੀ ਹੀ ਬਚਾਅ ਹੈ
ਯੂਪੀਆਈ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਜਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਉਨੀ ਹੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਵੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਸੱਚਾਈ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਲਈ, ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਪੇਮੈਂਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਰਿਸੀਵਰ ਦੀ ਯੂਪੀਆਈ ਆਈਡੀ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਜ਼ਰੂਰ ਚੈੱਕ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।
