ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦਬੇ ਰਾਜ: ਮਾਲੀਏ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖਰਚ
Most Debt Stressed States: ਭਾਰਤੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਮਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁਦਰਾ ਫੰਡ (IMF) ਵਰਗੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਭਾਰਤ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਮੰਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਤੇਜ਼ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਈ ਰਾਜ ਭਾਰੀ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਰਜ਼ੇ ‘ਤੇ ਵਿਆਜ ਭੁਗਤਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਏ ਦਾ 42% ਤੱਕ ਖਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਭਾਰੀ ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾਂ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਚੋਟੀ ਦੇ 10 ਕਰਜ਼ੇ ਹੇਠ ਦੱਬੇ ਰਾਜਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ…
ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ‘ਤੇ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਬੋਝ ਸੀ। ਰਾਜ ਨੂੰ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਏ ਤੋਂ ₹1.09 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਪਰ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ‘ਤੇ ₹45,000 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਖਰਚ ਹੋਏ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੇ ਮਾਲੀਏ ਦਾ 42% ਸਿਰਫ਼ ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਪੰਜਾਬ-ਬਿਹਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਦੂਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਆਇਆ, ਆਪਣੇ ਮਾਲੀਏ ਦਾ 34% ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮਾਲੀਆ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ₹70,000 ਕਰੋੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸਨੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ₹24,000 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕੀਤੇ। ਬਿਹਾਰ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਆਇਆ, ₹62,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਮਾਲੀਏ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ ₹21,000 ਕਰੋੜ ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਦਾ 33% ਹੈ।
ਕੇਰਲ-ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ
ਕੇਰਲ ਨੇ ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ₹1.03 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਮਾਲੀਏ ਦਾ 28%, ਜਾਂ ਲਗਭਗ ₹29,000 ਕਰੋੜ, ਵਿਆਜ ਅਦਾਇਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਤਾਮਿਲਨਾਡੂ ਪੰਜਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਆਇਆ, ₹62,000 ਕਰੋੜ, ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ 28%, ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਆ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਜ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਬੋਝ ਹੇਠ ਵੀ ਦੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਹਰਿਆਣਾ-ਰਾਜਸਥਾਨ ਅਤੇ ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਸਿਖਰਲੇ 10 ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗੇ, ਹਰਿਆਣਾ, ਜਿਸਨੇ ₹94,000 ਕਰੋੜ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਨੇ 27%, ਜਾਂ ਲਗਭਗ ₹25,000 ਕਰੋੜ ਵਿਆਜ ਵਜੋਂ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਸਥਾਨ ਸੱਤਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਸੀ, ਆਪਣੇ ₹1.48 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਮਾਲੀਆ ‘ਤੇ ₹38,000 ਕਰੋੜ ਵਿਆਜ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਵੀ ₹1.2 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਮਾਲੀਆ ‘ਤੇ ₹29,000 ਕਰੋੜ ਵਿਆਜ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਐਮਪੀ-ਕਰਨਾਟਕ
ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਨੌਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ, ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ₹1.23 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਟੈਕਸ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਟੈਕਸ ਮਾਲੀਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਆਜ ਭੁਗਤਾਨ ₹27,000 ਕਰੋੜ, ਜਾਂ ਕੁੱਲ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਲਗਭਗ 22% ਸੀ। ਦਸਵੇਂ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕਰਨਾਟਕ ਹੈ, ₹2.03 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਦੇ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ₹39,000 ਕਰੋੜ ਦੇ ਵਿਆਜ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇ ਨਾਲ।
