Budget 2026: ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵੱਡੇ ਐਲਾਨ, ਕੈਂਸਰ ਦਵਾਈਆਂ ਸਸਤੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਹੱਬ ਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ
Health Budget 2026: ਕੇਂਦਰੀ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਨਿਰਮਲਾ ਸੀਤਾਰਮਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਵਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ “ਵਿਕਸਤ ਭਾਰਤ” ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਖਾਸ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਬਜਟ 2026 ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਨਵੇਂ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲੇ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ
ਬਜਟ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਬਣਾਉਣ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। 17 ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੈਂਸਰ ਦਵਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਮੁੱਢਲੀ ਕਸਟਮ ਡਿਊਟੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਆਫ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਮਹਿੰਗੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਕਿਫਾਇਤੀ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੱਤ ਹੋਰ ਦੁਰਲੱਭ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦਵਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਆਯਾਤ ਡਿਊਟੀ ਛੋਟ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਾਇਓਫਾਰਮਾ ਸ਼ਕਤੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ₹10,000 ਕਰੋੜ ਖਰਚ ਕਰੇਗੀ। ਇਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੈਂਸਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਘਰੇਲੂ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਹੱਬ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਕਲੀਨਿਕਲ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ
ਬਜਟ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਵਧਾਉਣ ‘ਤੇ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, 100,000 ਸਹਾਇਕ ਸਿਹਤ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ (AHPs) ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, 150,000 ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਲਈ। ਰੇਡੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਅਨੱਸਥੀਸੀਆ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
3 ਨਵੇਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਵਾਇਤੀ ਡਾਕਟਰੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਆਯੁਰਵੇਦ ਸੰਸਥਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਾਮਨਗਰ ਵਿੱਚ WHO ਗਲੋਬਲ ਸੈਂਟਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਨਿਰਯਾਤ ਵੀ ਵਧੇਗਾ।
ਮੈਡੀਕਲ ਹੱਬ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ
ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਹੱਬ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਨ (NIMHANS-2) ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਟਰਾਮਾ ਕੇਅਰ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ 50% ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬਜਟ 2026 ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਲਈ ਵੱਡੇ ਐਲਾਨ…
- ਕੈਂਸਰ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਰਾਹਤ: 17 ਕੈਂਸਰ ਦਵਾਈਆਂ ਸਸਤੀਆਂ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ।
- ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਧਾਰ: ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ NIMHANS-2। ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ। ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਸ਼ੇਵਰਾਂ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਨਾ। ਰਾਂਚੀ ਅਤੇ ਤੇਜਪੁਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਪਗ੍ਰੇਡ ਕਰਨਾ। ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਟਰਾਮਾ ਕੇਅਰ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ 50% ਦਾ ਵਾਧਾ। ਨਕਲੀ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਸਮਰਥਨ।
- ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ: ਸਿਹਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੁਨਰ-ਅਧਾਰਤ ਨੌਕਰੀਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
- ਨਵੇਂ ਪੇਸ਼ੇਵਰ: ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 100,000 ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿਹਤ ਪੇਸ਼ੇਵਰ (AHP) ਅਤੇ 150,000 ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
- ਸੰਸਥਾਗਤ ਅੱਪਗ੍ਰੇਡ: ਰੇਡੀਓਲੋਜੀ ਅਤੇ ਅਨੱਸਥੀਸੀਆ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
- ਖੇਤਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਹੱਬ: ਨਿੱਜੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਖੇਤਰੀ ਮੈਡੀਕਲ ਹੱਬ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
- ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਕੰਪਲੈਕਸ: ਨਵੇਂ ਕੰਪਲੈਕਸ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਯੂਸ਼ ਕੇਂਦਰ, ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕਸ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਸਹੂਲਤਾਂ ਇੱਕੋ ਛੱਤ ਹੇਠ ਹੋਣਗੀਆਂ।
- ਨਵੇਂ ਸੰਸਥਾਨ: ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਸੰਸਥਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ।
- ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਅਭਿਆਸ: ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
- ਮੁੱਖ ਨਿਵੇਸ਼: “ਬਾਇਓ-ਫਾਰਮਾ ਸ਼ਕਤੀ” ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ₹10,000 ਕਰੋੜ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
- ਗਲੋਬਲ ਹੱਬ: ਟੀਚਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਨੰਬਰ ਇੱਕ ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਨਿਰਮਾਣ ਹੱਬ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
- ਖੋਜ ਨੈੱਟਵਰਕ: ਖੋਜ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ 10,000 ਨਵੀਆਂ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸਾਈਟਾਂ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ।
- ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਿਕਾਸ: ਬਾਇਓ-ਫਾਰਮਾਸਿਊਟੀਕਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਲਈ ਤਿੰਨ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਸਥਾਨ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਬਜਟ 2024-25 ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ? ਬਜਟ 2024-25 ਵਿੱਚ, ਸਿਹਤ ਮੰਤਰਾਲੇ ਲਈ ₹90,958 ਕਰੋੜ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ₹7,300 ਕਰੋੜ ਅਲਾਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਸਾਲ ਦਾ ਬਜਟ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਕਿਫਾਇਤੀ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੈ।
