ਅਮਰੀਕਾ–ਇਜ਼ਰਾਈਲ–ਈਰਾਨ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਖਾਦ ਸੰਕਟ, ਵਿਸ਼ਵ ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ ‘ਤੇ ਮੰਡਰਾ ਰਿਹਾ ਖਤਰਾ
West Asia Crisis: ਅਮਰੀਕਾ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਵਧ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ‘ਤੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਆਈ ਰੁਕਾਵਟ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ $100 ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਯੂਰੀਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਆਮਦ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਨਿਰਯਾਤ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੰਕਟ ਗੰਭੀਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੈਸ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਰਕੇ ਕਈ ਖਾਦ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਤਪਾਦਨ ਸਮਰੱਥਾ ਘਟਾਉਣੀ ਪਈ ਹੈ ਜਾਂ ਉਹ ਅਸਥਾਈ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਕਤਰ ਊਰਜਾ ਨੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਯੂਰੀਆ ਪਲਾਂਟ ‘ਤੇ ਉਤਪਾਦਨ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ, ਭਾਰਤ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇਸਦੇ ਤਿੰਨ ਯੂਰੀਆ ਪਲਾਂਟ – ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਾਉਣਾ ਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਕਟ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਉਭਰਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉੱਤਰੀ ਗੋਲਿਸਫਾਇਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਾਈ ਦਾ ਮੌਸਮ (ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਮਈ ਤੱਕ) ਇਸ ਸਮੇਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਪਾਰਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਉਪਜ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਖਾਦਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ
ਏਸ਼ੀਆਈ ਰਾਸ਼ਟਰ ਖਾੜੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਖਾਦ ਆਯਾਤ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਏਸ਼ੀਆ ਆਪਣੇ ਯੂਰੀਆ ਦਾ 35%, ਆਪਣੇ ਗੰਧਕ ਦਾ 53%, ਅਤੇ ਅਮੋਨੀਆ ਦੇ ਨਿਰਯਾਤ ਦਾ 64% ਖਾੜੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ, ਬ੍ਰਾਜ਼ੀਲ ਅਤੇ ਚੀਨ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਤਪਾਦਕ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਪਲਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ; ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।
