Dollar ਖਿਲਾਫ਼ ਰੁਪਏ ਨੇ ਮਾਰੀ ਛਾਲ , RBI ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਕਦਮਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ
Dollar Vs Rupee: ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਨੇ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ 95.23 ਦੇ ਨਿਯਤ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ 93.65 ਤੱਕ ਕੂਦ ਕਰਕੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿਖਾਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ RBI ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ NDF ਮਾਰਕੀਟ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ, ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡੀਲਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਸੱਟੇ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਰੀਬੁਕਿੰਗ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਦਮ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉੱਚ ਤੇਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਜਾਰੀ ਹਨ।
ਅਪ੍ਰੈਲ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ, ਰੁਪਏ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸੁਧਾਰ ਕੀਤਾ – 95.23 ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 105 ਪੈਸੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ – 93.65 ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਭਾਰਤੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ RBI ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਸਖ਼ਤ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁਣ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਜਾਨ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰੁਪਏ ਦੇ 95-ਅੰਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ RBI ਦਾ ‘ਮਾਸਟਰਸਟ੍ਰੋਕ’
ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੀ ਰਿਕਾਰਡ-ਤੋੜ ਗਿਰਾਵਟ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ “ਐਕਸ਼ਨ ਮੋਡ” ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਰੁਪਏ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ 95-ਅੰਕ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, RBI ਨੇ ਦੇਰ ਰਾਤ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਫੈਸਲੇ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਨਵੇਂ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬੈਂਕਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡੀਲਰਾਂ (ADs) ‘ਤੇ ਕਈ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਆਓ ਅਸੀਂ ਰੁਪਏ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ RBI ਦੁਆਰਾ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਖਾਸ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰੀਏ।
NDF ਮਾਰਕੀਟ ‘ਤੇ ‘ਲਾਕਡਾਊਨ’; ਅਟਕਲਾਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਮ
RBI ਨੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਗੈਰ-ਡਿਲੀਵਰੇਬਲ ਫਾਰਵਰਡ (NDF) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਦ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਕਰਾਰਨਾਮਿਆਂ ਦੀ ਮੁੜ-ਬੁਕਿੰਗ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ। RBI ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਡੀਲਰਾਂ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ‘ਨਾਨ-ਡਿਲੀਵਰੇਬਲ ਫਾਰਵਰਡ’ (NDF) ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਵਿਅਕਤੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀ ਅਸਲ ਡਿਲੀਵਰੀ ਲਏ ਬਿਨਾਂ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਦਰ ਜਾਂ ਗਿਰਾਵਟ ‘ਤੇ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਰੁਪਏ ‘ਤੇ ਬੇਲੋੜਾ ਦਬਾਅ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ; ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ, RBI ਨੇ ਹੁਣ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਜੋ ਰੁਪਏ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ‘ਤੇ ਸੱਟਾ ਲਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਧਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ RBI ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ
ਬੈਂਕ ਅਜੇ ਵੀ ਵਪਾਰਕ ਜੋਖਮਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਕੰਟਰੈਕਟ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ – ਜਿਸਨੂੰ ‘ਹੇਜਿੰਗ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਪਰ ਹੁਣ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸ਼ਰਤ ਜੋੜ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਕ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਹੈਜਿੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਆਫਸ਼ੋਰ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜਵਾਬੀ ਸੱਟਾ ਨਹੀਂ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਪਾਅ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬਾਜ਼ਾਰ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਅਤੇ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।
ਮੁੜ-ਬੁਕਿੰਗ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਧਿਰਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ
RBI ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਤ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਦਰਾ ਇਕਰਾਰਨਾਮਾ ਰੱਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਸ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਨੂੰ ‘ਮੁੜ-ਬੁੱਕ’ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਆਪਣੀਆਂ ‘ਸਬੰਧਤ ਧਿਰਾਂ’ ਨਾਲ ਡੈਰੀਵੇਟਿਵ ਇਕਰਾਰਨਾਮੇ ਕਰਨ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਕੰਪਨੀਆਂ। ਇਹ ਕਦਮ ਬੈਂਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ ਰੁਪਏ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਿੱਚ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਚੁੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ 4% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਵਿਆਪਕ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 4% ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਆਈ ਹੈ। ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੈਂਕਾਂ ਲਈ ਹੋਲਡਿੰਗ ਸੀਮਾ $100 ਮਿਲੀਅਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਇਹ ਨਵੇਂ ਨਿਯਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਲਗਾਮ ਲਗਾਉਣਗੇ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰੁਪਏ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਕੇ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਿਆਨ ਅਤੇ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦਬਾਅ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ
ਜਦੋਂ ਕਿ ਰੁਪਏ ਨੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਦਿਖਾਏ ਹਨ, ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਜੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਅਗਲੇ 2-3 ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰੈਂਟ ਕੱਚਾ ਤੇਲ 5% ਵਧਿਆ, ਜੋ ਕਿ $106 ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਰੁਪਏ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕਾਂ – ਜਿਵੇਂ ਕਿ MUFG ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਰੁਪਿਆ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ 95 ਦੇ ਪੱਧਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਖਿਸਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਮਾਹਿਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਬਾਜ਼ਾਰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਬੀਆਈ ਨੇ ਆਰਬਿਟਰੇਜ ਅਤੇ ਸੱਟੇਬਾਜ਼ੀ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਸਹੀ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਫੰਡਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦੀ ਉੱਚ ਕੀਮਤ ਕਾਰਨ ਰੁਪਏ ਲਈ ਅੱਗੇ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ, ਵਪਾਰੀ ਇਹ ਦੇਖਣ ਲਈ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਕੀ ਰੁਪਿਆ 93 ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
