10 ਜਹਾਜ਼ ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ ਲਾਗੂ, ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿੰਗਾਈ ਦਾ ਖਤਰਾ
Strait of Hormuz crisis; ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ, ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਿਰਫ਼ 10 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਭਾਰੀ ਟੈਕਸ ਅਦਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਅਤੇ ਗੰਭੀਰ ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦਾ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫਲਤਾ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਕੂਟਨੀਤਕ ਟੁੱਟਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪੈਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ, ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਨਸ ਨੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਵਿਵਾਦ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਗਤੀਰੋਧ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰਕ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਈ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਝਟਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਹਰੇਕ ਜਹਾਜ਼ ਤੋਂ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨਾ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾ ਬੇਸਿੱਟਾ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਵਪਾਰ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਸਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ‘ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ। ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਡਿਪਟੀ ਸਪੀਕਰ ਹਾਜੀ ਬਾਬੇਈ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਜਲਡਮਰੂ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਈਰਾਨ ਦੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ, ਹੁਣ ਤੋਂ, ਪ੍ਰਤੀ ਦਿਨ ਸਿਰਫ 10 ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਲੰਘਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।
ਆਸ਼ਾ ਭੋਂਸਲੇ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਦੌਲਤ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੀ? ਉਸਦੇ ਕਿੰਨੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤ ਸਨ?
ਉਪਾਅ ਸਿਰਫ਼ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ; ਈਰਾਨ ਨੇ ਜਲਡਮਰੂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਹਰੇਕ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ ‘ਤੇ 2 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ (ਲਗਭਗ ₹190 ਮਿਲੀਅਨ) ਦੀ ਭਾਰੀ ਫੀਸ ਵੀ ਲਗਾਈ ਹੈ। ਆਵਾਜਾਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਰਜਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਫੀਸਾਂ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਮਾਲ ਭਾੜੇ ਦੀਆਂ ਲਾਗਤਾਂ ਅਸਮਾਨ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਉਂ ਅਸਫਲ ਹੋਈ?
ਇਸ ਪੂਰੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਡੂੰਘੀ ਖੱਡ ਹੈ। ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਈਰਾਨੀ ਸੰਸਦ ਦੇ ਸਪੀਕਰ, ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲਿਬਾਫ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਵਫ਼ਦ ਈਰਾਨੀ ਪੱਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗਾਲਿਬਾਫ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਈਰਾਨ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਇਰਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਹੱਲ ਦੀ ਸੱਚੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਕੌੜੇ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਧਿਰ (ਅਮਰੀਕਾ) ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਈਰਾਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਘਾਟ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖ਼ਤਰਾ
ਈਰਾਨ ਦੇ ਇਸ ਇਕਪਾਸੜ ਫੈਸਲੇ ਨੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਸੰਯੁਕਤ ਅਰਬ ਅਮੀਰਾਤ (ਯੂਏਈ) ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਤੇਲ ਕੰਪਨੀ, ਏਡੀਐਨਓਸੀ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸੁਲਤਾਨ ਅਲ ਜਾਬਰ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਖ਼ਤ ਇਤਰਾਜ਼ ਦਰਜ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦਾ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ ਉੱਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਸਨੂੰ ਬੰਦ ਜਾਂ ਕੰਟਰੋਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁਲਤਾਨ ਅਲ ਜਾਬੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਘਨ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈਣਗੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਹ ਕਦਮ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਗੈਸ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸਪਲਾਈ ਲੜੀ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਥਿਰ ਕਰੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੋਜਨ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਰੱਖਿਅਕ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਵੀ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗਾ। ਏਡੀਐਨਓਸੀ ਮੁਖੀ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਦਾ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ – ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਕਦੇ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਅਜਿਹੇ ਝਟਕੇ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿੱਚ, ਅਜਿਹੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
