ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਜੰਗ ਦਾ ਅੰਤ! ਟਰੰਪ ਦਾ ‘ਸਰੈਂਡਰ’ ਜਾਂ ਸਮਝੌਤਾ? ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਬਰਬਾਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਈਰਾਨ ਆਪਣਾ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਇਆ ਰਾਜ਼ੀ
ਓਮਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਲ-ਬੁਸੈਦੀ ਨੇ ਟੀਵੀ ‘ਤੇ ਆ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਸੁੱਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਸਾਰਾ ਐਨਰਿਚਡ (ਸੋਧਿਆ ਹੋਇਆ) ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਲ-ਬੁਸੈਦੀ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਡੀਲ (ਪਰਮਾਣੂ ਸਮਝੌਤੇ) ਲਈ ਵਿਚੋਲਗੀ ਯਾਨੀ ਮੱਧਸਥਤਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੋਰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਸਫਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ‘ਤੇ ਵੱਡੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਮਾਹਰ ਇਸ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਰੰਪ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ‘ਸਰੈਂਡਰ’ (ਆਤਮਸਮਰਪਣ) ਮੰਨ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਜਿਸ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਈਰਾਨ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ। ਨਾ ਤਾਂ ਈਰਾਨ ਦੀ ਸੱਤਾ ਬਦਲੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਸਦਾ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਪੂਰੀ ਜੰਗੀ ਸਥਿਤੀ ਕਾਰਨ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕਰੀਬ 122 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਇਸ ਪੂਰੇ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਫ਼ੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਝੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਓਹੀ ਰਸਤਾ ਚੁਣਨਾ ਪਿਆ, ਜੋ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਜੰਗ ਦੇ ਵੀ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਅਤੇ ਬਰਬਾਦੀ ਤੋਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਕੀ ਹਾਸਲ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਨਵੇਂ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਈਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਨਾਲ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਭਾਰੀ ਤਣਾਅ ਹੁਣ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਲੱਗੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਇਸ ਡੀਲ ਦੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਸੁਪਰਪਾਵਰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਫਿਲਹਾਲ, ਓਮਾਨ ਦੀ ਇਸ ਕਾਮਯਾਬ ਮੱਧਸਥਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਬਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੋਪਾਂ ਅਤੇ ਅਰਬਾਂ ਡਾਲਰ ਖਰਚ ਕਰਕੇ ਵੀ ਜੋ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਆਹਮੋ-ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸਭ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਅਗਲੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਕਦਮਾਂ ‘ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
