ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦਾ ਨਵਾਂ ਯੁੱਗ: ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ‘ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ’ ਪਟੜੀ ‘ਤੇ ਉਤਰੀ; PM ਮੋਦੀ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਦਿਖਾਈ ਹਰੀ ਝੰਡੀ
ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਰਿਆਲੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਆਵਾਜਾਈ (Sustainable Transport) ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਅੱਜ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਜੀਂਦ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ‘ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ’ (Hydrogen Fuel Cell) ਤਕਨਾਲੋਜੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਰੇਲਗੱਡੀ ਨੂੰ ਹਰੀ ਝੰਡੀ ਦਿਖਾ ਕੇ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ।
ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰਾਂ—ਜੀਂਦ ਅਤੇ ਸੋਨੀਪਤ ਵਿਚਕਾਰ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਚੋਣਵੇਂ ਅਤੇ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਕਾਰੀ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਵਰਗੇ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੇ ਬਾਲਣ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਾਂ ਹਨ।
ਸਵਦੇਸ਼ੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਿਸਾਲ
ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ (Make in India) ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਉੱਨਤ ਰੇਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਟ੍ਰੇਨ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ ਸੈੱਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਸਦੀਆਂ ਮੋਟਰਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਿੱਧੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਬਿਜਲੀ ਤਾਰ (Overhead Wire) ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸ਼ੇਰ-ਦਿਲ ਬਹਾਦਰੀ ਵਰਗਾ ਹੈ ਇਹ ਕਦਮ: ਪੀ.ਐਮ. ਮੋਦੀ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ (X ‘ਤੇ): “ਅੱਜ, ਭਾਰਤ ਦਾ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਸਾਕਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸਸਟੇਨੇਬਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ (ਟਿਕਾਊ ਵਿਕਾਸ) ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਵਧਾਈਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਕੋਈ ਵੀ ਕੰਮ ਜੋ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਛੋਟਾ, ਜੇਕਰ ਪੂਰੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ-ਦਿਲ ਬਹਾਦਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”
ਜ਼ੀਰੋ-ਕਾਰਬਨ ਮਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਨੂੰ ਫ਼ਾਇਦਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ-ਮੁਕਤ ਬਾਲਣ (Clean Fuel) ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਟ੍ਰੇਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਧੂੰਆਂ ਜਾਂ ਕਾਰਬਨ ਉਤਸਰਜਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਸਾਈਲੈਂਸਰ ਰਾਹੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਭਾਫ਼ (Water Vapour) ਹੀ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਦੇ ਸਾਲ 2030 ਤੱਕ ‘ਨੈੱਟ ਜ਼ੀਰੋ ਕਾਰਬਨ ਐਮੀਟਰ’ (Net Zero Carbon Emitter) ਬਣਨ ਦੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਏਗੀ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਟ੍ਰੇਨ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ
ਇਸ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਟ੍ਰੇਨ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸਫ਼ਰ ਸਬੰਧੀ ਵੇਰਵੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਸਾਰਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ:
| ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਕਨੀਕੀ ਤੇ ਸਫ਼ਰੀ ਪਹਿਲੂ | ਵੇਰਵਾ (Specifications) |
| ਟ੍ਰੇਨ ਦਾ ਰੂਟ | ਜੀਂਦ ਤੋਂ ਸੋਨੀਪਤ (ਹਰਿਆਣਾ) |
| ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਕੁੱਲ ਦੂਰੀ | 89 ਕਿਲੋਮੀਟਰ (ਲਗਭਗ 2 ਘੰਟੇ ਦਾ ਸਮਾਂ) |
| ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ | ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 12 ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ‘ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ ਠਹਿਰਾਅ |
| ਡੱਬਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ (Coaches) | 10 ਡੱਬਿਆਂ ਵਾਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੇਲਗੱਡੀ |
| ਇੰਜਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ | 1,200 ਕਿਲੋਵਾਟ ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਫਿਊਲ-ਸੈੱਲ ਪ੍ਰੋਪਲਸ਼ਨ ਸਿਸਟਮ |
| ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਫ਼ਤਾਰ | 75 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ |
| ਊਰਜਾ ਸਰੋਤ | ਹਾਈਡ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਤੋਂ ਬਣੀ ਬਿਜਲੀ (ਜ਼ੀਰੋ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ) |
