ਪਾਕਿ-ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਤਣਾਅ ਕਾਰਨ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ, ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਅਫਗਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ‘ਚ ਸੁੰਨਸਾਨ
ਅਫਗਾਨਿਸਤਾਨ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਸਬੰਧ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਹਨ। ਤੋਰਖਮ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਕੰਟੇਨਰ ਟਰੱਕਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਇੱਕ ਆਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਕੋਲਾ, ਸੀਮਿੰਟ, ਅਨਾਰ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨਾਲ ਭਰੇ ਟਰੱਕ 11 ਅਕਤੂਬਰ ਤੋਂ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਨੂੰ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਅਫਗਾਨ ਡਰਾਈਵਰ ਅਬਦੁਲ ਵਕੀਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਜਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ… ਹੁਣ ਸਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਡੀ ਉਡੀਕ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਟਰੀਆਂ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰੋਂ ਹਲਕੀ ਨੀਂਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਅਫਗਾਨ ਬਾਜ਼ਾਰ, ਜੋ ਕਦੇ ਭੀੜ-ਭੜੱਕੇ ਵਾਲਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਰੰਗ, ਜੀਵੰਤਤਾ ਅਤੇ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖਜੂਰੀ ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਭਾਂਡਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਕਟ ਗੇਅਰ ਵੇਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਇੱਕ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਹੁਣ, ਕੋਈ ਗਾਹਕ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਇੱਥੇ ਅਫਗਾਨ ਵਪਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਾਰੋਬਾਰ 50% ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਵਿੱਚ 12 ਬੇਕਰੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਮੀਦ ਉੱਲਾਹ ਅਯਾਜ਼ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਅਫ਼ਗਾਨ ਲੋਕ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ। ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੁੰਨਸਾਨ ਹੈ, ਲੋਕ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ।” ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨ ਕੌਂਸਲੇਟ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਆਇਆ ਸੀ। “ਉਹ ਮੈਨੂੰ 20 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਣਗੇ,” ਅਯਾਜ਼ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀਜ਼ਾ ਰੀਨਿਊ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਯਾਜ਼ ਵਰਗੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜੀ ਰਹੇ ਹਨ।
ਪੇਸ਼ਾਵਰ ਦੇ ਬੋਰਡ ਮਾਰਕੀਟ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 7,000 ਅਫ਼ਗਾਨ ਦੁਕਾਨਾਂ ਹਨ, ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਸਈਦ ਨਕੀਬ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਫ਼ਗਾਨ ਵਪਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਕਢਵਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਭਾਈਵਾਲ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਝਿਜਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਅਸੀਂ ਦੋ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਫਸ ਗਏ ਹਾਂ।” ਤਾਲਿਬਾਨ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਵਰਗੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਅਵਿਵਹਾਰਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ‘ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ… ਮੇਰੇ 100 ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?’
