ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ ਬਦਲਿਆ: 7 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ ਤੇਜ਼ ਹਨੇਰੀ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਅਲਰਟ; ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ‘ਚ ਤਾਪਮਾਨ ਡਿੱਗਿਆ, ਪਰ 6 ਥਰਮਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਸੰਕਟ ਗੰਭੀਰ!
ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ: ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਰਾਹਤ (ਮੁੱਖ ਪੈਰਾਗ੍ਰਾਫ਼)
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੀ ਭਿਆਨਕ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਲੂ (Heatwave) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੌਸਮ ਦਾ ਮਿਜ਼ਾਜ ਅਚਾਨਕ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ (IMD) ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 7 ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਹਨੇਰੀ, ਗਰਜ-ਚਮਕ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦਾ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੈਸਟਰਨ ਡਿਸਟਰਬੈਂਸ (ਪੱਛਮੀ ਗੜਬੜੀ) ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲ ਛਾਏ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਧੂੜ ਭਰੀ ਆਂਧੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਸਣੇ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ 2.4 ਡਿਗਰੀ ਸੈਲਸੀਅਸ ਤੱਕ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਤ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਤਾਪਮਾਨ ਘਟਾ ਕੇ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ 7 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ‘ਚ ਅਲਰਟ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦਾ ਹਾਲ?
ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ 7 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਨੇਰੀ ਦਾ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਫਰੀਦਕੋਟ, ਸ੍ਰੀ ਮੁਕਤਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਮੋਗਾ, ਬਠਿੰਡਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ 40 ਤੋਂ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟੇ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਦਰਮਿਆਨੇ ਮੀਂਹ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਰਾਜਧਾਨੀ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਵੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਛਾਏ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਧੁੱਪ ਦਾ ਅਸਰ ਘੱਟ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਈ 2.4 ਡਿਗਰੀ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਤਾਪਮਾਨ 44 ਡਿਗਰੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ 2-3 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਬੱਦਲਵਾਈ ਵਾਲਾ ਮਾਹੌਲ ਬਣਿਆ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਰਾ ਹੋਰ ਹੇਠਾਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
6 ਥਰਮਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਹੋਈਆਂ ਠੱਪ: ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ
ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਿੱਥੇ ਮੌਸਮ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਸਟੇਟ ਪਾਵਰ ਕਾਰਪੋਰੇਸ਼ਨ ਲਿਮਟਿਡ (PSPCL) ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਖ਼ਬਰ ਆਈ ਹੈ। ਝੋਨੇ ਦੀ ਲੁਆਈ (Paddy Sowing) ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੱਧਰ (Peak Demand) ‘ਤੇ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 4 ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀਆਂ 6 ਵੱਡੀਆਂ ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਯੂਨਿਟਾਂ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀ (Technical Snags) ਕਾਰਨ ਅਚਾਨਕ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਬਰੇਕਡਾਊਨ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 1,810 ਮੈਗਾਵਾਟ (MW) ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਕਮੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਕੁੱਲ ਥਰਮਲ ਸਮਰੱਥਾ 5,680 ਮੈਗਾਵਾਟ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੂਬੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 3,235 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਹੀ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਿਹੜੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਖ਼ਰਾਬੀ?
- ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ (ਤਰਨਤਾਰਨ): ਇੱਥੇ ਬਾਇਲਰ (Boiler) ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਯੂਨਿਟ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
- ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਸੁਪਰ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ (ਰੋਪੜ): ਰੋਪੜ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਯੂਨਿਟ ਨੰਬਰ 4 ਵਿੱਚ ‘ਫਲੇਮ ਫੇਲ੍ਹਰ’ (Flame Failure) ਯਾਨੀ ਅੱਗ ਬੁਝਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਕਾਰਨ ਕੰਮ ਰੁਕ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ (ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ, ਬਠਿੰਡਾ): ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 3 ਯੂਨਿਟਾਂ ਬੰਦ ਹਨ। ਯੂਨਿਟ 1 ਅਤੇ 3 ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਸੰਭਾਲਣ (Ash Handling) ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਯੂਨਿਟ 2 ਵਿੱਚ ਕਲਿੰਕਰ (ਕੋਲੇ ਦੀ ਸੁਆਹ ਜੰਮਣ) ਕਾਰਨ ਭੱਠੀ ਬੰਦ ਕਰਨੀ ਪਈ।
- ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਾਵਰ ਲਿਮਟਿਡ (ਮਾਨਸਾ): ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟ ਦੀ ਵੀ ਇੱਕ 660 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਯੂਨਿਟ ਬਾਇਲਰ ਵਿੱਚ ਨੁਕਸ ਪੈਣ ਕਾਰਨ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।
ਝੋਨੇ ਦਾ ਸੀਜ਼ਨ ਅਤੇ 15,800 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਰਿਕਾਰਡ ਮੰਗ
ਇਸ ਸਮੇਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਝੋਨੇ ਦੀ ਲੁਆਈ ਜ਼ੋਰਾਂ-ਸ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਖਪਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਧ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 14 ਲੱਖ ਟਿਊਬਵੈੱਲ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਹਨ, ਜੋ ਲਗਾਤਾਰ ਬਿਜਲੀ ਖਿੱਚ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਮੰਗ (Peak Demand) 15,835 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਸੂਬੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੋਂ ਸਿਰਫ਼ 3,235 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ ਪਾਵਰਕਾਮ (PSPCL) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਪੂਲ ਅਤੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਗ੍ਰਿਡ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਇਸ ਸਮੇਂ ਨੌਰਦਰਨ ਗ੍ਰਿਡ (Northern Grid) ਤੋਂ 11,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਿਜਲੀ ਬਾਹਰੋਂ ਖਰੀਦ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਾਵਰਕਾਮ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਮਾਰਕੀਟ ਐਕਸਚੇਂਜ ਤੋਂ ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ‘ਤੇ ਬਿਜਲੀ ਖਰੀਦ ਕੇ ਸਪਲਾਈ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਈ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਐਲਾਨੇ ਕੱਟ (Unscheduled Power Cuts) ਲੱਗਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਕੰਟਰੈਕਟ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਨੇ ਵਧਾਈ ਮੁਸ਼ਕਿਲ
ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਨੁਕਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਪਾਵਰਕਾਮ ਦੇ ਕੰਟਰੈਕਟ (ਠੇਕੇ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਕਰਮਚਾਰੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੜਤਾਲ ‘ਤੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੜਤਾਲੀ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਖ਼ਰਾਬੀ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਮਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਕੰਮ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਪਰਤਣਗੇ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ 6 ਯੂਨਿਟਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਵਰਕਾਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿਰਦਰਦੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
- ਮੌਸਮ ਦਾ ਅਲਰਟ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ 7 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ (ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਮਾਨਸਾ, ਮੋਗਾ, ਮੁਕਤਸਰ, ਫਰੀਦਕੋਟ) ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਅਤੇ 50 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਹਨੇਰੀ ਦਾ ਅਲਰਟ।
- ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ‘ਚ ਰਾਹਤ: ਬੱਦਲਵਾਈ ਅਤੇ ਠੰਢੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਪਾਰਾ 2.4 ਡਿਗਰੀ ਹੇਠਾਂ ਡਿੱਗਿਆ, ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ।
- 6 ਥਰਮਲ ਯੂਨਿਟਾਂ ਠੱਪ: ਰੋਪੜ, ਲਹਿਰਾ ਮੁਹੱਬਤ, ਗੋਇੰਦਵਾਲ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਿੱਚ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀ ਕਾਰਨ 6 ਯੂਨਿਟਾਂ ਬੰਦ।
- 1,810 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ: ਯੂਨਿਟਾਂ ਦੇ ਟ੍ਰਿਪ (Trip) ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਸੂਬੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਵਿੱਚ 1,810 ਮੈਗਾਵਾਟ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆਈ।
- ਰਿਕਾਰਡ ਬਿਜਲੀ ਮੰਗ: ਝੋਨੇ ਦੇ ਸੀਜ਼ਨ ਕਾਰਨ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਮੰਗ 15,835 ਮੈਗਾਵਾਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ; ਗ੍ਰਿਡ ਤੋਂ 11,000 ਮੈਗਾਵਾਟ ਬਿਜਲੀ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
- ਮੁਰੰਮਤ ‘ਚ ਦੇਰੀ: ਕੰਟਰੈਕਟ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਕਾਰਨ ਥਰਮਲ ਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਨੁਕਸ ਠੀਕ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਕੱਟ ਲੱਗਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।
