Smartphone-free childhood ; ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ – 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ
ਪਹਿਲਕਦਮੀ ‘ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਫਰੀ ਚਾਈਲਡਹੁੱਡ’ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧ ਰਹੀ
13 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ 1.24 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਸੰਕਲਪ – 14 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ।
Smartphone-free childhood : ਬ੍ਰਿਟੇਨ ‘ਚ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਲਈ ਉਮਰ ਸੀਮਾ 11 ਤੋਂ ਵਧਾ ਕੇ 14 ਸਾਲ ਕਰਨ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ‘Smartphone-free childhood‘ ਪਹਿਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡੇਜ਼ੀ ਗ੍ਰੀਨਵੈਲ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸਦੀ 8 ਸਾਲ ਦੀ ਧੀ ਉਸਨੂੰ ਫ਼ੋਨ ਦੇਣ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਡੇਜ਼ੀ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹ ਫੈਸਲਾ ਆਸਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਮਾਪਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੇਣਾ ਇਕ ਮਜਬੂਰੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਡੇਜ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਕਲੇਰ ਫਰਨੀਹਾਊ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇੰਸਟਾਗ੍ਰਾਮ ‘ਤੇ ਪੋਸਟ ਕੀਤਾ – ‘ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਈਏ ਕਿ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ‘ਚ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ‘ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ।
ਫਰਾਂਸ ਨੇ 2018 ‘ਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ‘ਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਡੈਨਮਾਰਕ ਫਰਵਰੀ ‘ਚ ਸਕੂਲਾਂ ‘ਚ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਨਾਰਵੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਉਮਰ ਤੈਅ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ‘ਚ ਸਰਕਾਰ ਇਸ ‘ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਦਖਲ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਲੇਬਰ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਜੋਸ਼ ਮੈਕਕਾਰਲਿਸਟਰ ਨੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨਾਂ ‘ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਬਿੱਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ ਇਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੀ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਰਟਫ਼ੋਨ ਦੇਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ? ਕੀ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ 14 ਜਾਂ 16 ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਇਸ ਪੋਸਟ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਟਸਐਪ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਲਿੰਕ ਵੀ ਸ਼ੇਅਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਲੱਗ ਗਈ। ਅੱਜ ਇਹ ਇੱਕ ਚੈਰਿਟੀ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਡੇਜ਼ੀ, ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਜੋਅ ਰਾਈਰੀ ਅਤੇ ਕਲੇਰ ਦੁਆਰਾ ਮਿਲ ਕੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੱਕ 13 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਕੂਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ 1.24 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਾਪੇ ਇਸ ਪਹਿਲ ਨਾਲ ਜੁੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ – ‘ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਿੱਤ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ 9ਵੀਂ ਕਲਾਸ (ਅਮਰੀਕਾ ਵਿਚ 8ਵੀਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ) ਤੱਕ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਨਹੀਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।’ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਵਿਚ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਅਜਿਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਰਹੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਮਾਰਟਫੋਨ ਦੀ ਲਤ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸਰਵੇਖਣ ਵਿੱਚ 69% ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ‘ਤੇ ਬੁਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਅੱਧੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਕ੍ਰੀਨ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀਆਂ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਲਸ ਨੇ ਵੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲ ਰਹੀ ਕੱਟੜਪੰਥੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ‘ਐਡੋਲੈਸੈਂਸ’ ਦੇਸ਼ ‘ਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਕੀਰ ਸਟੋਰਮਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, ‘ਇਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੁਆਰਾ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਪਵੇਗਾ।
