ਸ਼ਿਵਾਲਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੇਗੀ ਚੀਤੇ ਦੀ ਦਹਾੜ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਲੈਪਰਡ ਸਫਾਰੀ ਹੱਬ ਬਣੇਗਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਕਚੁਰੀ
Sri Guru Teg Bahadur Wildlife: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਈਕੋ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਣ ਵਿਭਾਗ ਨੇ ਰੂਪਨਗਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਝੱਜਰ-ਬਚੌਲੀ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਕਚੁਰੀ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ 5.36 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਕਚੁਰੀ ਨਾਮ ਰੱਖੀ ਗਈ ਇਹ ਸੈਂਕਚੁਰੀ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਲੈਪਰਡ ਟੂਰਿਜ਼ਮ (ਚੀਤਾ ਦਰਸ਼ਨ) ਕੇਂਦਰ ਬਣਨ ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਰਾਜ ਦੀਆਂ 13 ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਸੈਂਕਚੁਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤਰਫਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਈਕੋ-ਟੂਰਿਜ਼ਮ ਸਥਾਨ ਵਜੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
ਵਣ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਯੋਜਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਲੈਪਰਡ ਸਫਾਰੀ, ਨੇਚਰ ਇੰਟਰਪ੍ਰਿਟੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ, ਵਾਚ ਟਾਵਰ, ਕੁਦਰਤੀ ਸੈਰ ਮਾਰਗ, ਉੱਚੇ ਦਰਸ਼ਨ ਡੈੱਕ, ਗਜ਼ੀਬੋ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਵਿਊਇੰਗ ਪੁਆਇੰਟ, ਚੇਨ-ਲਿੰਕ ਫੈਂਸਿੰਗ, ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਵਿੱਤੀ ਸਾਲ 2026-27 ਦੌਰਾਨ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਲਈ 2 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਰਾਖਵੇਂ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਭਾਗੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਕਰੀਬ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।
ਇਹ ਸੈਂਕਚੁਰੀ ਧਾਰਮਿਕ ਨਗਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਕਰੀਬ 15 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਪਹਾੜੀਆਂ ਦੀ ਤਲਹੱਟੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਲਗਭਗ 289 ਏਕੜ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਇਹ ਸੈਂਕਚੁਰੀ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡਾਂ—ਝੱਜਰ (218 ਏਕੜ), ਬਚੌਲੀ (55 ਏਕੜ) ਅਤੇ ਲਾਮਲੇਹੜੀ (16 ਏਕੜ)—ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ 1998 ਵਿੱਚ ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਪ੍ਰੋਟੈਕਸ਼ਨ ਐਕਟ, 1972 ਦੀ ਧਾਰਾ 18(1) ਤਹਿਤ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਖੇਤਰ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਮ੍ਰਿੱਧ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਹ ਸੈਂਕਚੁਰੀ ਲੈਪਰਡ, ਸਾਂਭਰ, ਭੌਂਕਣ ਵਾਲਾ ਹਿਰਨ, ਗਿੱਦੜ, ਜੰਗਲੀ ਸੂਰ, ਅਜਗਰ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਆਵਾਸ ਹੈ। ਵਣ ਜੀਵ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਹ ਖੇਤਰ ਸ਼ਿਵਾਲਿਕ ਜੰਗਲ ਪੱਟੀ ਵਿੱਚ ਆਵਾਜਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੈਪਰਡਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਕੋਰੀਡੋਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਉਭਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਲੈਪਰਡਾਂ ਦੀ ਸਹੀ ਗਿਣਤੀ ਬਾਰੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਾ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਵਣ ਜੀਵ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨਾਮ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ’ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਗਣਨਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੈਪਰਡਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀ ਗਿਣਤੀ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ।
