ਸਾਰਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵਿਵਾਦ, ਮੌਲਾਨਾ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਫਤਵਾ
ਮੁੰਬਈ: ਬਾਲੀਵੁੱਡ ਅਦਾਕਾਰਾ ਸਾਰਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਵੱਲੋਂ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਵਾਂ ਵਿਵਾਦ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਰੇਲੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮੌਲਾਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਫਤਵਾ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕਰਨ ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਇਸ ਫਤਵੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਸਾਰਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਮੰਦਰ ਜਾਣ ’ਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰੋਕ ਲਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ?
ਕਿਸ ਨੇ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਫਤਵਾ ?
ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਜਮਾਤ ਦੇ ਕੌਮੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੌਲਾਨਾ ਸ਼ਹਾਬੁੱਦੀਨ ਰਜ਼ਵੀ ਬਰੇਲਵੀ ਨੇ ਸਾਰਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਦਰਸ਼ਨ ’ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਜਤਾਇਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਲਾਮੀ ਸ਼ਰੀਅਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਵੱਲੋਂ ਦੂਜੇ ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੌਲਾਨਾ ਨੇ ਸਾਰਾ ਨੂੰ ਤੌਬਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਮੁਆਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਹਿਸ ਛਿੜ ਗਈ ਹੈ।
ਕੀ ਫਤਵੇ ਨਾਲ ਮੰਦਰ ਜਾਣ ’ਤੇ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ ਰੋਕ ?
ਭਾਰਤੀ ਕਾਨੂੰਨ ਵਿੱਚ ਫਤਵਾ ਕਿਸੇ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲੇ ’ਤੇ ਕਿਸੇ ਇਸਲਾਮੀ ਵਿਦਵਾਨ ਦੀ ਰਾਇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਆਦੇਸ਼ ਵਾਂਗ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਭਾਰਤੀ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 25 ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਅੰਤਰਆਤਮਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ, ਉਸ ’ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਅਧਿਕਾਰ ਜਨਤਕ ਵਿਵਸਥਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਮੌਲਾਨਾ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਫਤਵੇ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਸਾਰਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਜਾਣ ਤੋਂ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦੇ ਕੀ ਹਨ ਨਿਯਮ ?
ਇਸ ਵਿਵਾਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਿਲੂ ਵੀ ਹੈ। ਮਾਰਚ 2026 ਵਿੱਚ ਬਦਰੀਨਾਥ-ਕੇਦਾਰਨਾਥ ਮੰਦਰ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਗੈਰ-ਸਨਾਤਨੀਆਂ ਦੇ ਦਾਖ਼ਲੇ ’ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੇਮੰਤ ਦਿਵੇਦੀ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਆਸਥਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਗੈਰ-ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਲਫ਼ਨਾਮਾ ਦੇ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਅਧੀਨ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ ਫਤਵੇ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਦਾਖ਼ਲਾ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰਾ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਜਾਰੀ ਫਤਵਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਲਾਗੂ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਤੈਅ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਆਗੂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ।
