World Zoonoses Day: ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ ਕੀ ਹੈ, ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ, ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ! ਜਾਣੋ
World Zoonoses Day: ਹਰ ਸਾਲ 6 ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵ ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ ਦਿਵਸ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ (WHO) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਫੈਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ ਕੀ ਹਨ?
ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ ਕੀ ਹੈ?
ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ ਉਹਨਾਂ ਛੂਤ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਬੈਕਟੀਰੀਆ, ਵਾਇਰਸ, ਪਰਜੀਵੀ ਜਾਂ ਫੰਜਾਈ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। “ਜ਼ੂਨੋਸਿਸ” ਸ਼ਬਦ ਯੂਨਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ: “ਜ਼ੂਨ” (ਭਾਵ ਜਾਨਵਰ) ਅਤੇ “ਨੋਸੋਸ” (ਭਾਵ ਬਿਮਾਰੀ)।
ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਕਿਵੇਂ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ?
ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਨਾਲ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਸੰਕਰਮਿਤ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਰੇਬੀਜ਼। ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਜਾਂ ਐਰੋਸੋਲ (ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਤੈਰਦੇ ਕਣ) ਰਾਹੀਂ। ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੱਥ ਧੋਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਜਿੱਥੇ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਿੰਜਰੇ, ਚਰਾਗਾਹਾਂ, ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ। ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਂ ਘੱਟ ਪੱਕੇ ਹੋਏ ਮਾਸ, ਅੰਡੇ, ਦੁੱਧ, ਜਾਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ। ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ। ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਛੱਪੜ ਜਾਂ ਨਦੀਆਂ) ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਆਉਣਾ ਜਾਂ ਪੀਣਾ।
ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ?
- ਰੇਬੀਜ਼: ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕੁੱਤੇ, ਚਮਗਿੱਦੜ) ਦੇ ਕੱਟਣ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਘਾਤਕ।
- ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ: ਇਹ ਵਾਇਰਸ ਪੰਛੀਆਂ (ਬਰਡ ਫਲੂ) ਅਤੇ ਸੂਰਾਂ (ਸਵਾਈਨ ਫਲੂ) ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਹ ਦੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਈਬੋਲਾ: ਇਹ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਘਾਤਕ ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚਮਗਿੱਦੜ, ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ) ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਮੰਕੀਪੌਕਸ: ਇਹ ਇੱਕ ਵਾਇਰਲ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ ਜੋ ਸੰਕਰਮਿਤ ਜਾਨਵਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੂਹੇ, ਪ੍ਰਾਈਮੇਟ) ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬੁਖਾਰ, ਧੱਫੜ ਅਤੇ ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਲਿੰਫ ਨੋਡ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਰੋਕਥਾਮ ਅਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ:
ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੱਕ “ਇੱਕ ਸਿਹਤ” ਪਹੁੰਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਦੇਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ, ਟੀਕੇ (ਜਾਨਵਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੋਵਾਂ ਲਈ), ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ, ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸਿੱਖਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
