ਦੁਸਹਿਰਾ 2025: ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ, ਪਰ ਮੇਘਨਾਥ ਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਕਿਉਂ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
Dussehra 2025: ਦੁਸਹਿਰੇ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬੁਰਾਈ ਉੱਤੇ ਧਾਰਮਿਕਤਾ ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਈ ਉੱਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸਾਲ, ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ ਅਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁੱਭ ਪੰਦਰਵਾੜੇ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਤਰੀਕ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਲ, ਦੁਸਹਿਰਾ 2 ਅਕਤੂਬਰ, 2025 ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਜ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਸਾੜੇ ਜਾਣਗੇ। ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਸਾੜਨਾ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਬੁਰਾਈ ਜਾਂ ਅਧਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।
ਪਰ ਇਹ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਵਣ ਦਹਨ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੇਘਨਾਥ ਅਤੇ ਭਰਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਵੀ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਵਣ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਸੂਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦਾ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ। ਪਰ ਦੁਸਹਿਰੇ ‘ਤੇ ਮੇਘਨਾਥ ਅਤੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਕਿਉਂ ਸਾੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀ ਕਸੂਰ ਸਨ? ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ:
ਮੇਘਨਾਥ ਦਾ ਕਸੂਰ: ਮੇਘਨਾਥ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਯੋਧਾ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਮੇਘਨਾਥ ਨੂੰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਮੇਘਨਾਥ ਦਾ ਕਸੂਰ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕੁਧਰਮ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ। ਮੇਘਨਾਥ ਵੀ ਰਾਵਣ ਦੀਆਂ ਕੁਧਰਮ ਨੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੁਸਹਿਰੇ ‘ਤੇ ਮੇਘਨਾਥ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਸਾੜਨਾ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਜ਼ਾ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਧਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਅਨਿਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੁੰਭਕਰਨ ਦਾ ਕਸੂਰ: ਰਾਵਣ ਵਾਂਗ, ਉਸਦਾ ਭਰਾ ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਗਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁੰਭਕਰਨ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਰਾਵਣ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਅਸਹਿਮਤ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਨਾ ਲਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਾਵਣ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈ ਕੇ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਸਹਿਰੇ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਨਾ ਕਰਨਾ ਗਲਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ।
