SIR ਦੌਰਾਨ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ: ਨਾਮ ਕੱਟਣ ‘ਤੇ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਭੱਤੇ ਵਰਗੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ ਬੰਦ
ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਖੇਪ ਸੋਧ (Special Summary Revision – SIR) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬੇਹੱਦ ਅਹਿਮ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ, ਸਗੋਂ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਕਈ ਮੁੱਖ ਭਲਾਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੱਥ ਧੋ ਬੈਠੋਗੇ। ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ (AAP) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਾਲੀ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਯੋਜਨਾਵਾਂ — ₹10 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਵਿੱਤੀ ਭੱਤੇ — ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਬਿਲਕੁਲ ਲਾਜ਼ਮੀ (Mandatory) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਇੱਕ ਬੂਥ ਲੈਵਲ ਅਫ਼ਸਰ (BLO) ਨੇ ਵੱਡਾ ਖੁਲਾਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਜਿਹੇ ਨਾਮ ਹਟਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਵਾਸੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗ੍ਰਹਿ ਰਾਜਾਂ (Home States) ਦੀ SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਪਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਦੋਹਰੀ ਵੋਟਿੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਖ਼ਾਰਜ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ 2 ਵੱਡੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਈ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਹੈ ਬੇਹੱਦ ਲਾਜ਼ਮੀ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਕੀਮਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਤੁਹਾਡੇ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵੈਧਤਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ:
1. ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਵਨ-ਧਿਆਨ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਜਨਾ (ਮਾਸਿਕ ਵਿੱਤੀ ਭੱਤਾ)
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਲਗਭਗ 1 ਕਰੋੜ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਜਨਰਲ ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ₹1,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ।
- SC ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ₹1,500 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ।
ਸਖ਼ਤ ਸ਼ਰਤ: ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਔਰਤਾਂ ਯੋਗ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇਕਰ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਾਮ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਭੁਗਤਾਨ ਤੁਰੰਤ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
2. ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ (₹10 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ)
ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ, ਸਰਜਰੀਆਂ, ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਟੈਸਟਾਂ ਲਈ ₹10 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਮੈਡੀਕਲ ਇਲਾਜ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਸੂਚੀਬੱਧ (Empaneled) ਸਰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਪਲਬਧ ਹੈ।
- ਜ਼ਰੂਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼: ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ‘ਸਿਹਤ ਕਾਰਡ’ ਬਣਵਾਉਣ ਲਈ ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾਉਣਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
- ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚੇ: 18 ਸਾਲ ਤੋਂ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਦੀ ਵੈਰੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਹ 7 ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜਿੱਥੇ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਵਿਕਲਪਿਕ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਬੂਤ ਹੈ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਕੀਮਾਂ ਵੀ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ ਲਾਜ਼ਮੀ (Strictly Mandatory) ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਸੂਬੇ ਦੀ ਸਥਾਈ ਰਿਹਾਇਸ਼ (Resident Proof) ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਕਲਪਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਰਿਹਾਇਸ਼ੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (Domicile) ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਮੁੱਖ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ:
- ਬੁਢਾਪਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ: ਬਜ਼ੁਰਗ ਮਰਦਾਂ (65+ ਸਾਲ) ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ (58+ ਸਾਲ) ਲਈ ₹1,500 ਦੀ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੋਟਰ ਸੂਚੀ ਜਾਂ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪੈਨਸ਼ਨ: ਬੇਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਤਮ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ₹1,500 ਦੀ ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ ਲਈ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪਤੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਕੇਅਰ ਹੋਮਜ਼ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆਂਗ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਪੈਨਸ਼ਨ: ਅਨਾਥ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ 50% ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਪਾਹਜਤਾ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਜਾਂ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ (Guardians) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
- ਸਮਾਰਟ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਸਕੀਮ: ਨਵਾਂ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਬਣਵਾਉਣ ਜਾਂ ਸਬਸਿਡੀ ਵਾਲਾ/ਮੁਫ਼ਤ ਅਨਾਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਜਾਂ ਬਾਲਗ ਮੈਂਬਰ ਦਾ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਪਤੇ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਪੰਜਾਬ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਯੋਜਨਾ: ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ (SC), ਪੱਛੜੇ ਵਰਗ (BC) ਅਤੇ EWS ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ₹51,000 ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਰਜਿਸਟਰਡ ਵੋਟਰ ਹੋਣਾ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤ ਹੈ।
- ਪੰਜਾਬ ਲੇਬਰ ਕਾਰਡ (ਕਿਰਤ ਵਿਭਾਗ): ਰਜਿਸਟਰਡ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਦਿਅਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲੈਣ ਲਈ ਲੇਬਰ ਵਿਭਾਗ ਕੋਲ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵੇਲੇ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਇੱਕ ਵੈਧ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ।
- ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲਾਭ ਯੋਜਨਾ: ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਮਾਊ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਜਾਂ ਹਾਦਸੇ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ₹20,000 ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਬਿਨੈਕਾਰ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਨਿਵਾਸੀ ਹੋਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ‘ਤੇ SIR ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
| ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾ | ਵਿੱਤੀ ਲਾਭ / ਸਹੂਲਤ | ਵੋਟਰ ਕਾਰਡ ਦੀ ਸਥਿਤੀ |
| ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਮਾਵਨ-ਧਿਆਨ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਜਨਾ | ₹1,000 ਤੋਂ ₹1,500 ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਭੱਤਾ | ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ (Mandatory) |
| ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਬੀਮਾ ਯੋਜਨਾ | ₹10 ਲੱਖ ਤੱਕ ਦਾ ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ | ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਾਜ਼ਮੀ (Mandatory) |
| ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਵਿਧਵਾ ਪੈਨਸ਼ਨ ਸਕੀਮ | ₹1,500 ਮਾਸਿਕ ਪੈਨਸ਼ਨ | ਵਿਕਲਪਿਕ (ਪਰ ਰਿਹਾਇਸ਼ ਲਈ ਮੁੱਖ ਸਬੂਤ) |
| ਪੰਜਾਬ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਯੋਜਨਾ | ਧੀਆਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ‘ਤੇ ₹51,000 ਸਹਾਇਤਾ | ਵਿਕਲਪਿਕ (ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਵੋਟਰ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ) |
| ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਲਾਭ ਯੋਜਨਾ | ₹20,000 ਦੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ | ਵਿਕਲਪਿਕ (ਰਿਹਾਇਸ਼ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤੋਂ) |
