ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਜਿੱਥੇ ਮੱਝਾਂ ਨੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਬਦਲ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੋਹਾਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੇ ਦਿਨ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚਿੱਲਾ ਪਿੰਡ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੋਂ ਹੀ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਲਗਭਗ 200 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੱਝਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਕਿਸੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਵਾਲ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਪਰੰਪਰਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਲ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ 21 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਵੇਗੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਤਿਉਹਾਰ 20 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

20 ਅਕਤੂਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੁੱਖ ਜਸ਼ਨ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੇਲਾ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਵਾਸੀ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।

200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੱਝਾਂ ਗੁਆਚ ਗਈਆਂ ਸਨ
ਪਿੰਡ ਦੇ 81 ਸਾਲਾ ਸਾਬਕਾ ਮੁਖੀ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 200 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਮੱਝਾਂ ਦੀਵਾਲੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਗੁਆਚ ਗਈਆਂ ਸਨ।

ਉਸ ਦਿਨ, ਸਾਰਾ ਪਿੰਡ ਮੱਝਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਜਾਨਵਰ ਮਿਲੇ, ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰਾਤ ਬੀਤ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ।

ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਲਗਭਗ 550 ਹੈ। ਇਹ ਪਿੰਡ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਸੈਕਟਰ 80-81 ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਿੱਲਾ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਅੱਜ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਅਤ ਪਿੰਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਸਿਟੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨੈਨੋ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਸਾਇੰਸ ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਐਂਡ ਰਿਸਰਚ (IISER) ਹੈ।

ਇੰਡੀਅਨ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਬਿਜ਼ਨਸ (ISB) ਵੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵਸ ਗਏ ਹਨ ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਕਦੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਚਿੱਲਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਦੀਵਾਲੀ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਕਦੋਂ ਜਾਂ ਕਿਸਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਵੀ ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਇਸਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸ ਗਏ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਗਗਨਦੀਪ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਿੱਲਾ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਇੰਡੀਅਨ ਬਿਜ਼ਨਸ ਸਕੂਲ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਕਰਮਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਹਰ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਿਆ-ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਸ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਹਰ ਕੋਈ ਇਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।