ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਦਿਵਾਲਿਆ, ਜਿਸ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਫੋਰਟਿਸ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਨੇ ਅਦਾਲਤ ਦਾ ਖੜਕਾਇਆ ਦਰਵਾਜ਼ਾ
Indian corporate dispute:’ਦਿਵਾਲਾ’ ਜਿਸਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘ਦਿਵਾਲਾਪਨ ‘ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਤੋਂ ਲੈਣਦਾਰਾਂ ਦੇ ਬਕਾਏ ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਦਾਲਤ ਵਿੱਚ ਦਿਵਾਲਾਪਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਅਦਾਲਤ ਕਰਜ਼ਦਾਰ ਦੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਵੇਚ ਕੇ ਜਾਂ ਪੁਨਰਗਠਨ ਰਾਹੀਂ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਫੋਰਟਿਸ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਮੋਟਰ ਸ਼ਿਵਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਜੋ ਕਦੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ, ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀ ਲਾਅ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ (NCLT) ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਲਈ ਦਾਈਚੀ ਸੈਂਕਿਓ ਵਿਵਾਦ ਅਤੇ ਰੈਲੀਗੇਅਰ ਵਿਖੇ ਕਥਿਤ ਕੁਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਰਸਤਾ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਪਾਰਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਦਿਵਾਲੇ ਦਾ ਮਤਲਵ ?
ਦਿਵਾਲਾਪਨ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਆਪਣੇ ਕਰਜ਼ੇ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਦੇ ਅਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਦਿਵਾਲਾਪਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨਸੌਲਵੈਂਸੀ ਅਤੇ ਦਿਵਾਲਾਪਨ ਕੋਡ (IBC), 2016 ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਜਿੱਠਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੀਵਾਲੀਆ ?
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਕੰਪਨੀ ਉਦੋਂ ਦਿਵਾਲਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿੱਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਰਜ਼ੇ, ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸਮਰੱਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਅਤੇ ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਕੋਡ (IBC), 2016 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਦੀਵਾਲੀਆਪਨ ਨੂੰ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਆਧਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕਰਜ਼ਾ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰੱਥਾ
ਲੈਣਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਰਜ਼ੀ
ਸਵੈਇੱਛਤ ਅਰਜ਼ੀ
ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੇਣਦਾਰੀਆਂ
ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ
ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਮੀਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ, ਸ਼ਿਵਇੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕੰਪਨੀ ਲਾਅ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨਲ (NCLT) ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਦਿਵਾਲਾਪਨ ਲਈ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਬਰ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2025 ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ, ਜਿਸਨੇ ਵਪਾਰਕ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚਾ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਿਵਿੰਦਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਮਾਲਵਿੰਦਰ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਫੋਰਟਿਸ ਹੈਲਥਕੇਅਰ ਅਤੇ ਰੈਲੀਗੇਅਰ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਨਾਮ ਕਮਾਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਕਈ ਵਿਵਾਦਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਲਝਣਾਂ ਨੇ ਉਸਦੀ ਵਿੱਤੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜ ਦਿੱਤਾ।
