ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਕੜ ਰਹੀਆਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ; ‘ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ’ ਬਣੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾਨ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ 58 ਸਾਲਾ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੱਕ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਆਮ ਥਕਾਵਟ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧਣ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਤੁਰਨ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਡਾਕਟਰੀ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ। ਟੈਸਟਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਕੋਰੋਨਰੀ ਧਮਣੀ (Coronary Artery) ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਰੁਕਾਵਟ (Blockage) ਸੀ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈਂਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੈਥ ਲੈਬ (Cath Lab) ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਐਂਜੀਓਪਲਾਸਟੀ (Angioplasty) ਕਰਕੇ ਸਟੈਂਟ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚ ਗਈ।
ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਇਲਾਜ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹੁਣ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਬਲਕਿ 17 ਤੋਂ 35 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਅਤੇ ICMR ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ
ਇੰਡੀਅਨ ਕੌਂਸਲ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਰਿਸਰਚ (ICMR) ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਅਤੇ ਨਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਿਮਾਰੀਆਂ (Cardiovascular Diseases) ਮੌਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰੀਆਂ ਹਨ।
- ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ: ਤੇਜ਼ ਸ਼ਹਿਰੀਕਰਨ, ਸਰੀਰਕ ਸਰਗਰਮੀ ਦੀ ਕਮੀ (ਬੈਠਣ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ), ਜੰਕ ਫੂਡ ਵਾਲੀ ਮਾੜੀ ਖ਼ੁਰਾਕ, ਤੰਬਾਕੂ ਅਤੇ ਸਿਗਰਟਨੋਸ਼ੀ, ਸ਼ੂਗਰ (Diabetes) ਅਤੇ ਹਾਈ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ।
- ਮਹਿੰਗਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ: ਦਿਲ ਦੇ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਸਰਜਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਭਾਰੀ-ਭਰਕਮ ਖ਼ਰਚਾ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗ਼ਰੀਬ ਅਤੇ ਮੱਧਮ ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਟਾਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ: 15 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ 2.71 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਨਕਦ ਰਹਿਤ ਸਹਾਇਤਾ
ਵਿੱਤੀ ਤੰਗੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇਗਾ ਇਲਾਜ: ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ (SHA) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 15 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਤੱਕ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ 135 ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ 2.71 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਲਾਗਤ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ (Cashless) ਇਲਾਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਜਮਾਂਦਰੂ ਦਿਲ ਦੇ ਨੁਕਸ (Congenital Heart Defects), ਵਾਲਵ ਦੇ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਟਿਲ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਮੁਫ਼ਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਅਪੀਲ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਚੁਣੌਤੀ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਲੱਛਣਾਂ ਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰਨ:
- ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਦਰਦ ਜਾਂ ਭਾਰੀਪਨ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ।
- ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਚੱਲਣ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਸਾਹ ਫੁੱਲਣਾ।
- ਬਿਨਾਂ ਵਜ੍ਹਾ ਅਸਾਧਾਰਨ ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੋਣਾ।
- ਦਰਦ ਦਾ ਛਾਤੀ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਬਾਹਾਂ, ਜਬਾੜੇ, ਗਰਦਨ ਜਾਂ ਪਿੱਠ ਤੱਕ ਫੈਲਣਾ।
ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, “ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਇਲਾਜ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ। ਅਸੀਂ ਹਰ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰ ਤੱਕ ਮਿਆਰੀ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਚਨਬੱਧ ਹਾਂ।”
ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ, ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ
ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀ ਸਾਰਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:
| ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼੍ਰੇਣੀ | ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੇਰਵੇ ਅਤੇ ਮੈਡੀਕਲ ਤੱਥ |
| ਮੁੱਖ ਚੇਤਾਵਨੀ ਸੰਕੇਤ | ਛਾਤੀ ‘ਚ ਦਰਦ, ਸਾਹ ਚੜ੍ਹਨਾ, ਬਾਹਾਂ-ਜਬਾੜੇ ‘ਚ ਦਰਦ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ |
| ICMR ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ | ਪਿਛਲੇ 30 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਮੌਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣੇ |
| ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਰਗ | ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ 17 ਤੋਂ 35 ਸਾਲ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ |
| ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੀਮ ਦਾ ਨਾਮ | ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸਿਹਤ ਯੋਜਨਾ (ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਸਿਹਤ ਏਜੰਸੀ ਵੱਲੋਂ ਸੰਚਾਲਿਤ) |
| ਕੁੱਲ ਲਾਭਪਾਤਰੀ (15 ਜੁਲਾਈ ਤੱਕ) | 135 ਮਰੀਜ਼ (ਨਕਦੀ ਰਹਿਤ / ਕੈਸ਼ਲੈੱਸ ਇਲਾਜ) |
| ਕੁੱਲ ਜਾਰੀ ਫੰਡ/ਸਹਾਇਤਾ | ₹2.71 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਸਰਜਰੀਆਂ ਅਤੇ ਐਂਜੀਓਪਲਾਸਟੀ ਲਈ) |
| ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ | ਫਾਜ਼ਿਲਕਾ ਦੇ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ (58) ਨੂੰ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਮਿਲਿਆ ਨਵਾਂ ਜੀਵਨ |
