Sunita Williams: ਨੌਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਕਿੰਨੀ ਬਦਲ ਗਈ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਹੁਣ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਅੰਤਰ ਕਿਉਂ ਹੈ?
Welcome Sunita Williams:ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਸਾ ਦੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਬੁੱਚ ਵਿਲਮੋਰ ਆਖਰਕਾਰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲੰਬੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ ਆਏ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਲਈ ਆਮ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜ਼ੀਰੋ ਗਰੈਵਿਟੀ ਜਾਂ ਮਾਈਕ੍ਰੋਗਰੈਵਿਟੀ ਅਤੇ ਬੰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦਾ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਦਿਲ, ਦਿਮਾਗ ਅਤੇ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪਵੇਗਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਹੋ ਸਕੇ।
ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਬਿਤਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੁਰੂਤਾ ਬਲ ਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਵਿੱਚ, ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਘਣਤਾ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਲਗਭਗ 1% ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਫ੍ਰੈਕਚਰ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਸਪੇਸ਼ੀਆਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੱਤਾਂ ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਵਿੱਚ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰੀਰ ਦਾ ਭਾਰ ਉੱਥੇ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਲਗਭਗ 2.5 ਘੰਟੇ ਸਖ਼ਤ ਕਸਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਦੀਆਂ ਕਸਰਤਾਂ, ਸਕੁਐਟਸ, ਡੈੱਡਲਿਫਟ ਅਤੇ ਟ੍ਰੈਡਮਿਲ ‘ਤੇ ਦੌੜਨ ਵਰਗੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਮ ਵਾਂਗ ਤੁਰਨ ਅਤੇ ਦੌੜਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਜ਼ਰ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਥੋੜੇ ਸੁੱਜੇ ਹੋਏ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਗੁਰੂਤਾ ਬਲ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਿਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਿਹਰਾ ਸੁੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ, ਇਹ ਦਬਾਅ ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਧੁੰਦਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਖੂਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂਤਾਕਰਸ਼ਣ ਦੀ ਘਾਟ ਕਾਰਨ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਓਨੀ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਜਿੰਨੀ ਉਸਨੂੰ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਇਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸੁੰਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਪੰਪਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਘੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖੂਨ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਆਉਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਏਆਈ ਗੁਰੂਤਾ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਮਿਲ ਸਕੇ।
ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਸਗੋਂ ਮਾਨਸਿਕ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੰਦ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ, ਅਤੇ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਚਾਰ ਦੀ ਘਾਟ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲੀਆ ਖੋਜਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਵੈਂਟ੍ਰਿਕਲ (ਤਰਲ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਖੋੜਾਂ) ਦਾ ਆਕਾਰ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਵਾਂਗ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੁਰੂਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਤੁਲਨ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ, ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਨਾਲੋਂ ਕਈ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਧਰਤੀ ਦਾ ਚੁੰਬਕੀ ਖੇਤਰ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਅਣਹੋਂਦ ਡੀਐਨਏ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਕੈਂਸਰ ਵਰਗੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ, ਵਿਗਿਆਨੀ ਨਵੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉਪਾਵਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਡੀਐਨਏ ਨੂੰ ਇਸ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਖੂਨ ਦੇ ਸੈੱਲ ਮਾਈਕ੍ਰੋਗ੍ਰੈਵਿਟੀ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਾਗ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਪੁਲਾੜ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਅਚਾਨਕ ਘੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਪੋਸ਼ਣ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਹੁਣ ਇੱਕ ਲੰਬੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ
ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲੀਅਮਜ਼ ਅਤੇ ਬੁੱਚ ਵਿਲਮੋਰ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ। ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ‘ਤੇ ਭੇਜਿਆ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇੰਨੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪੁਲਾੜ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਕੀ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
