ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ਤੋਂ ‘ਗ੍ਰੀਨ ਬੂਟਸ’ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, DNA ਟੈਸਟ ‘ਚ ਹੋਇਆ ਵੱਡਾ ਖ਼ੁਲਾਸਾ
30 ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ ਸੁਲਝੀ ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਦੀ ਪਛਾਣ; ITBP ਦਾ ਜਵਾਨ ਦੋਰਜੇ ਮੋਰੂਪ ਸੀ ‘ਗ੍ਰੀਨ ਬੂਟਸ’
ਸਾਲ 1996 ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ‘ਚ ਹੋਈ ਸੀ ਮੌਤ; ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ (ITBP) ਨੇ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕੀਤੀ ਸ਼ੁਰੂ
ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ/ਕਾਠਮਾਂਡੂ:
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ‘ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ’ (Mount Everest) ‘ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹੋਈ ‘ਗ੍ਰੀਨ ਬੂਟਸ’ (Green Boots) ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਡੀਐਨਏ (DNA) ਟੈਸਟ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪੁਸ਼ਟੀ ਹੋਈ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਲਾਸ਼ ਭਾਰਤ ਦੇ ‘ਇੰਡੋ-ਤਿੱਬਤਨ ਬਾਰਡਰ ਪੁਲਿਸ’ (ITBP) ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਜਵਾਨ ਦੋਰਜੇ ਮੋਰੂਪ (Dorje Morup) ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੁਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ITBP ਨੇ ਐਵਰੈਸਟ ਦੀਆਂ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨਪੂਰਵਕ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
‘ਗ੍ਰੀਨ ਬੂਟਸ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਈ ਇਹ ਲਾਸ਼?
ਸਾਲ 1996 ਵਿੱਚ ਮਾਊਂਟ ਐਵਰੈਸਟ ‘ਤੇ ਆਏ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਬਰਫ਼ਾਨੀ ਤੂਫ਼ਾਨ (Blizzard) ਦੌਰਾਨ 8 ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ਸਿਖਰ (Summit) ਦੇ ਕੋਲ ਇਹ ਲਾਸ਼ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਬਰਫ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੀ ਰਹੀ। ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਹਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਬੂਟ (Bright Green Boots) ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਐਵਰੈਸਟ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਗ੍ਰੀਨ ਬੂਟਸ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪਛਾਣ (Landmark) ਬਣ ਗਈ ਸੀ।
2024 ਦੇ DNA ਟੈਸਟ ਨੇ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਭੁਲੇਖਾ
ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਦੇਹ ITBP ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀ ਜਵਾਨ ਤਸੇਵਾਂਗ ਪਾਲਜੋਰ (Tsewang Paljor) ਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਆਧੁਨਿਕ ਡੀਐਨਏ (DNA) ਟੈਸਟਾਂ ਨੇ ਇਸ ਰਹੱਸ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਚੁੱਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਇਹ ਲਾਸ਼ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋਰਜੇ ਮੋਰੂਪ ਦੀ ਹੈ।
ਲਾਸ਼ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣਾ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ
ITBP ਨੇ ਦੋਰਜੇ ਮੋਰੂਪ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਐਵਰੈਸਟ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਬੇਹੱਦ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਾਬਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਐਵਰੈਸਟ ਦੇ ‘ਡੇਥ ਜ਼ੋਨ’ (Death Zone) ਯਾਨੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉੱਚਾਈ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਘੱਟ ਆਕਸੀਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਦੇਹ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੇਠਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣਾ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਐਵਰੈਸਟ ‘ਤੇ ਜਾਨ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਬਤਾਰੋਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਅੱਜ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹੀਦ ਜਵਾਨ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਸਹਿਤ ਆਖਰੀ ਵਿਦਾਈ ਦੇਣ ਲਈ ਹਰ ਸੰਭਵ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
