‘ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਤੋਂ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਥਿਆਰ’: ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ, ਇਰਾਨ ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ ਬੰਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ‘ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼’

ਇਰਾਨ ਕੋਲ ਪਰਮਾਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ

ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ (West Asia) ਸੰਘਰਸ਼ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਹੋਏ ਜੰਗਬੰਦੀ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਬੇਹੱਦ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਿਪੋਰਟ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ (US Intel Report) ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹਥਿਆਰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ (Nuke) ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਰਾਨ ਕੋਲ ਹੁਣ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮੁੰਦਰੀ ਵਪਾਰਕ ਰਸਤੇ ‘ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼’ (Strait of Hormuz) ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤੇਹਰਾਨ (ਇਰਾਨ) ਦੀ ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੱਧ ਗਈ ਹੈ।

• ਹੋਰਮੁਜ਼ ‘ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ: ਇਰਾਨ ਜਦੋਂ ਚਾਹੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਇਸ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲਾਂਘੇ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਗਲੋਬਲ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ: ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਰਾਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ਵ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ।

ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ

ਇਹ ਸਨਸਨੀਖੇਜ਼ ਖੁਲਾਸਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬੇਹੱਦ ਨਜ਼ਦੀਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਪੱਛਮੀ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਡੀਲ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਦੇ ਜਨੇਵਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਖੁਫੀਆ ਮਾਹਰ ਇਰਾਨ ਦੀ ਇਸ ਵਧਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਬੇਹੱਦ ਚਿੰਤਤ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ।

• ਜਨੇਵਾ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖਤ: ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ ਸਾਈਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।
• ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ: ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅਮਰੀਕੀ ਰੱਖਿਆ ਮਾਹਰ ਇਰਾਨ ਦੀ ਨਵੀਂ ਰਣਨੀਤਕ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਫਿਕਰਮੰਦ ਹਨ।

ਇਰਾਨ ਬਣਿਆ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ

ਸੀਐਨਐਨ (CNN) ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਊਰਜਾ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ (Energy Infrastructure) ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕਰਨ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸਿੱਖ ਕੇ, ਇਰਾਨ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ (Achilles’ heel) ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸੂਤਰ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਦਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਇਰਾਨ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਬੰਬ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ। ‘ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ ਹੋਰਮੁਜ਼’ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲਾਂਘਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਬੰਦ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

• ਸਟ੍ਰੇਟ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ: ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਇਰਾਨ ਕੋਲ ਹੁਣ ਇਸ ਰੂਟ ‘ਤੇ ਪੂਰਾ ਕੰਟਰੋਲ ਹੈ।
• ਤੇਲ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ‘ਤੇ ਸੰਕਟ: ਇਸ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਅਸਮਾਨੀ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।