ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਵਾਰਤਾ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ: ਟਰੰਪ ਦੀ ਧਮਕੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਧਿਆ ਵਿਵਾਦ, ਜਾਣੋ ਕੀ ਹੈ ਅਸਲੀਅਤ
ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ: ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਬੈਠਕ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੰਗਾਮਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧ ਗਿਆ। ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਤੋਂ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਕੇ ਈਰਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਬੈਠਕ ਵਿਚਾਲੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਖ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨੀ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਦਾਅਵਾ
ਈਰਾਨ ਦੀ ਤਸਨੀਮ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਟੀਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਮੁਹੰਮਦ ਬਾਘੇਰ ਗਾਲਿਬਾਫ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਤਰ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਇਮਾਰਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਏਜੰਸੀ ਮੁਤਾਬਕ, ਪਹਿਲਾਂ ਯੋਜਨਾ ਸੀ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ ਅਤੇ ਈਰਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਮਿਲਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਫੋਟੋ ਸੈਸ਼ਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਈਰਾਨੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦਾਅਵੇ ਮੁਤਾਬਕ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਕੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਲੇਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ ਨੂੰ ਰੋਕੇ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਮੁੜ ਹਮਲਾ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਗਾਲਿਬਾਫ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਈਰਾਨ ਅਜਿਹੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਪੱਖ (ਸੱਚਾਈ)
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਸਵਿਟਜ਼ਰਲੈਂਡ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਤਸਨੀਮ ਨਿਊਜ਼ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਅਵਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਗਲਤ ਅਤੇ ਗੁੰਮਰਾਹਕੁੰਨ’ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ:
- ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ: ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਈਰਾਨੀ ਵਫ਼ਦ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਚੋਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ।
- ਧਮਕੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ: ਟਰੰਪ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਈਰਾਨੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਖ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਈਰਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ‘ਪਬਲਿਕ ਸਟੰਟ’ ਜਾਂ ‘ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ’ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਕੂਟਨੀਤਕ ਚੈਨਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ: ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਤਣਾਅ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਚੈਨਲ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਸ ਘਟਨਾ ਦੇ ਅਸਲ ਮਾਇਨੇ
ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਨਿਰਪੱਖ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕੂਟਨੀਤਕ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਵਿਵਾਦ ਦੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰੇਲੂ ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਾਅ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਣਗੇ, ਜਦਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨਵਾਉਣਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਮੱਧ ਪੂਰਬ (Middle East) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਕਾਫੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ, ਗਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਹਿੱਤ ਟਕਰਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵਿਚੋਲਗੀ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਤਰ ਜਾਂ ਓਮਾਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ) ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਬਣੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਸਿੱਟਾ: ਫਿਲਹਾਲ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਟੀਮ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟ ਗਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਬਿਆਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਾਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਜੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
