Delhi Airport ‘ਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਕਹਿਰ: ਤੇਜ਼ ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਾਰਨ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ 3 ਜਹਾਜ਼ ਨੁਕਸਾਨੇ
Air India Aircraft Damaged; ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ (IGI Airport) ‘ਤੇ ਐਤਵਾਰ (7 ਜੂਨ) ਸ਼ਾਮ ਆਏ ਅਚਾਨਕ ਤੇਜ਼ ਤੂਫ਼ਾਨ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਾਦਸਾ ਵਾਪਰ ਗਿਆ। ਟਰਮੀਨਲ-2 (T-2) ‘ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ ਭਾਰੀ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਹਾਦਸਾਗ੍ਰਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਤੂਫ਼ਾਨ ਇੰਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੀ ਕਿ ਰਨਵੇਅ ਅਤੇ ਐਪਰਨ ਏਰੀਏ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਗਰਾਊਂਡ ਸਪੋਰਟ ਇਕੁਇਪਮੈਂਟ (ਜ਼ਮੀਨੀ ਸਹਾਇਤਾ ਉਪਕਰਣ) ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਹਿੱਲ ਗਏ ਅਤੇ ਸਿੱਧੇ ਖੜ੍ਹੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਜਾ ਟਕਰਾਏ।
ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ?
ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੂਤਰਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਘਟਨਾ ਸ਼ਾਮ 4:40 ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵਾਪਰੀ। ਅਚਾਨਕ ਚੱਲੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਕਾਰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੀ ਇੱਕ ਯਾਤਰੀ ਪੌੜੀ (Step Ladder) ਅਤੇ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ (ਟ੍ਰੈਸਲ) ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ। ਇਹ ਉਪਕਰਣ ਉੱਥੇ ਪਾਰਕ ਕੀਤੇ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਗਏ। ਹਾਦਸੇ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਤਿੰਨਾਂ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਨਿਰੀਖਣ ਤੇ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਗਰਾਊਂਡਿਡ (Ground his) ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਲੇਖਾ-ਜੋਖਾ: ਨੁਕਸਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਖਾਮੀਆਂ (Airport Safety Alert Matrix)
| ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜਹਾਜ਼ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ | ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਕਾਰਵਾਈ (Damage Control) |
|---|---|
| ਜਹਾਜ਼ 1 (ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ) | ਟੱਕਰ ਕਾਰਨ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਦਿਨ ਲੱਗ ਸਕਦੇ ਹਨ। |
| ਜਹਾਜ਼ 2 ਅਤੇ 3 | ਮਾਮੂਲੀ ਨੁਕਸਾਨ, ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟੈਕਨੀਕਲ ਕਲੀਅਰੈਂਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸੀ ਸੰਭਵ। |
| ਹਾਦਸੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ | ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਕਾਰਨ ਮੇਨਟੇਨੈਂਸ ਪਲੇਟਫਾਰਮ (ਟ੍ਰੈਸਲ) ਅਤੇ ਪੌੜੀ ਦਾ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਖਿਸਕਣਾ। |
| ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਖਾਮੀ | ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮੌਸਮ ਚੇਤਾਵਨੀ (Weather Alert) ਜਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਪਕਰਣ ਲਾਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ। |
| ਪਿਛਲਾ ਰਿਕਾਰਡ | ਜਨਵਰੀ ‘ਚ ਦਿੱਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ‘ਤੇ ਹੀ ਧੁੰਦ ਦੌਰਾਨ ਸਮਾਨ ਵਾਲਾ ਕੰਟੇਨਰ ਨਵੇਂ A350 ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਇੰਜਣ ਨਾਲ ਟਕਰਾਇਆ ਸੀ। |
ਮੌਸਮ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਉੱਠੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲ
ਇਸ ਮੰਦਭਾਗੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਮੌਸਮ ਦੀ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਮਾਹਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ ਜਾਂ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਅਗਾਊਂ ਚੇਤਾਵਨੀ (ਐਡਵਾਂਸ ਅਲਰਟ) ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਚਨਾ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਗਰਾਊਂਡ ਸਟਾਫ਼ ਰਨਵੇਅ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਪੌੜੀਆਂ, ਟ੍ਰੈਸਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਾਰੀ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨੂੰ ਚੇਨ ਜਾਂ ਲਾਕ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਲ ਕੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ। ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਅਤੇ ਹਾਈ-ਟੈਕ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ।
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਵਾਪਰ ਰਹੀਆਂ ਅਸਾਧਾਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ
ਜ਼ਿਕਰਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਰਾਊਂਡ ਹੈਂਡਲਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਹਾਦਸੇ ਵਾਪਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਜਨਵਰੀ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਿੱਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ‘ਤੇ ਸੰਘਣੀ ਧੁੰਦ ਦੌਰਾਨ ਟੈਕਸੀ (ਰਨਵੇਅ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ) ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਦਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਵਾਂ ‘ਏਅਰਬੱਸ ਏ350’ (Airbus A350) ਜਹਾਜ਼ ਨੁਕਸਾਨਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਛੱਡਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਾਨ ਵਾਲਾ ਕੰਟੇਨਰ ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਮਹਿੰਗੇ ਇੰਜਣ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਾਦਸਿਆਂ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਹਵਾਬਾਜ਼ੀ ਰੈਗੂਲੇਟਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਲੀ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਦੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ।
