Monsoon Health Tips: Monsoon ‘ਚ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਵੱਧਦਾ ਖ਼ਤਰਾ; ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਅਹਿਮ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਜਾਣੋ
Monsoon Health Tips: ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਭਾਵੇਂ ਤਪਦੀ ਗਰਮੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਸੁਹਾਵਣਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਕਈ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੀ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਨਮੀ (Humidity) ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਪੇਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗੰਭੀਰ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਲਟੀਆਂ, ਦਸਤ, ਫੂਡ ਪੁਆਇਜ਼ਨਿੰਗ, ਗੈਸਟਰੋਐਂਟਰਾਈਟਿਸ, ਟਾਈਫਾਈਡ ਅਤੇ ਹੈਪੇਟਾਈਟਸ-ਏ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਵਾਧਾ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਅਤੇ ਵਾਇਰਸ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਨਪਦੇ ਹਨ। ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਰੱਖੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਜਲਦੀ ਖਰਾਬ ਹੋਣਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਧਾਰਨ ਪਰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਦਲਾਅ ਕਰਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਟਾਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਹਤਮੰਦ ਮਾਨਸੂਨ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਬਚਾਅ ਦੇ ਤਰੀਕੇ
1. ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ
ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਸ਼ਿਤ ਪਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਫੈਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਕਾਰਨ ਸੀਵਰੇਜ ਦਾ ਪਾਣੀ ਅਕਸਰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਰਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਸਾਵਧਾਨੀ: ਡਾਕਟਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਬਾਲ ਕੇ, ਫਿਲਟਰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪੈਕਬੰਦ ਬੋਤਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੀ ਪੀਓ। ਜੇਕਰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ‘ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਲੋਰੀਨ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ (Chlorination tablets) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵੇਲੇ ਆਪਣੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਨਾਲ ਰੱਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।
2. ਘਰ ਦਾ ਬਣਿਆ ਤਾਜ਼ਾ ਭੋਜਨ ਹੀ ਖਾਓ
ਸਲਾਬੇ (ਨਮੀ) ਵਾਲੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਭੋਜਨ ‘ਤੇ ਸੂਖਮ ਜੀਵਾਣੂ (Microorganisms) ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾ (Toxic) ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਸਾਵਧਾਨੀ: ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਜ਼ਾ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਗਰਮ ਖਾਣਾ ਹੀ ਖਾਓ। ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਰੱਖੇ ਗਏ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਏ ਸਨੈਕਸ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ।
3. ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਸਫਾਈ
ਸਿਰਫ਼ ਸਾਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਧੋਣਾ ਮਾਨਸੂਨ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਕੀਟਨਾਸ਼ਕ ਅਤੇ ਅਦਿੱਖ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਚਿਪਕੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
- ਸਾਵਧਾਨੀ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਸੇ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਸਿਰਕੇ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ (Vinegar solution) ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਭਿਓਂ ਕੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਵੋ। ਕੱਚੇ ਸਪਰਾਉਟਸ (Sprouts) ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਮੀ ਕਾਰਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਜਲਦੀ ਪਨਪਦੇ ਹਨ।
4. ਹੱਥ ਧੋਣ ਦੀ ਆਦਤ ਬਣਾਵੇਗੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਢਾਲ
ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਗਠਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਲ ਅਤੇ ਕਾਰਗਰ ਤਰੀਕਾ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਹੈ।
- ਸਾਵਧਾਨੀ: ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ/ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਸ਼ਰੂਮ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਘਰ ਪਰਤਣ ‘ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਸਾਬਣ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਸਕਿੰਟਾਂ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਧੋਵੋ।
ਮਾਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਕੀ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਕੀ ਨਾ ਕਰੀਏ
| ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਪਹਿਲੂ | ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ (Do’s) | ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ (Don’ts) |
| ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ | ਸਿਰਫ਼ ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂ ਆਰ.ਓ. (RO) ਫਿਲਟਰ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ। | ਬਾਹਰਲਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਛਾਣਿਆ ਪਾਣੀ ਕਦੇ ਨਾ ਪੀਓ। |
| ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥ | ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਗਰਮ ਭੋਜਨ ਖਾਓ। | ਸਟ੍ਰੀਟ ਫੂਡ, ਬਾਸੀ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਅੱਧਾ-ਕੱਚਾ ਮਾਸ ਨਾ ਖਾਓ। |
| ਫਲ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ | ਸਿਰਕੇ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਵਰਤੋ। | ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਕੱਟੇ ਫਲ ਜਾਂ ਕੱਚੇ ਸਪਰਾਉਟਸ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ। |
| ਨਿੱਜੀ ਸਫਾਈ | ਸਾਬਣ ਜਾਂ ਹੈਂਡਵਾਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਧੋਵੋ। | ਬਿਨਾਂ ਹੱਥ ਧੋਤੇ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੋ। |
ਮੈਡੀਕਲ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਬਾਰੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨੋਟ: ਜੇਕਰ ਬਚਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਦਸਤ ਜਾਂ ਉਲਟੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ (Dehydration) ਨਾ ਹੋਣ ਦਿਓ। ਓ.ਆਰ.ਐੱਸ. (ORS) ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਵਧਾਓ। ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ, ਖੂਨੀ ਉਲਟੀਆਂ ਜਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦਸਤ ਲੱਗਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ।
